25/12/2025
රජයේ ඉඩමක් ඔබට හිමි කරගන්නේ කෙසේද? - බලපත්ර (Permits) සහ දීමනාපත්ර (Grants) පිළිබඳ නීතිය සරලව (01 කොටස) 📜⚖️
ශ්රී ලංකාවේ ඉඩම් නීතිය සම්බන්ධයෙන් බොහෝ දෙනෙකුට පවතින ගැටළුවක් වන්නේ රජයේ ඉඩම් භුක්තිය සහ අයිතිය ලබා ගන්නේ කෙසේද යන්නයි. විශේෂයෙන්ම "බලපත්රයක්" (Permit) සහ "දීමනාපත්රයක්" (Grant - ජයභූමි/ ස්වර්ණභූමි වැනි) අතර ඇති වෙනස කුමක්ද යන්න බොහෝ දෙනා පටලවා ගනී. එබැවින් රජයේ ඉඩම් සම්බන්ධයෙන් නිරන්තරයෙන් අසනු ලබන ප්රශ්න සාකච්ඡා කෙරෙන ලිපි මාලාවේ පළමු අදියර ලෙස, සංශෝධිත 1935 අංක 19 දරණ ඉඩම් සංවර්ධන ආඥා පනත ඇසුරෙන් මෙම ක්රියාවලිය සිදුවන ආකාරය විමසා බලමු. 🧐
📌 රජයේ ඉඩම් බෙදා දෙන "ඉඩම් කච්චේරිය" (Land Kachcheri)
සාමාන්ය නීතිය අනුව රජයේ ඉඩම් අන්සතු කිරීම සිදුවිය යුත්තේ විනිවිදභාවයකින් යුතුවයි. ඉඩම් සංවර්ධන ආඥා පනතේ 20 වන වගන්තිය ප්රකාරව, රජයේ ඉඩම් ලැබිය යුතු සුදුස්සන් තෝරා ගැනීම "ඉඩම් කච්චේරියක්" (Land Kachcheri) හෙවත් මේ වෙනුවෙන්ම කැඳවනු ලබන රැස්වීමකදී සිදු කළ යුතුය.
නමුත්, පහත සඳහන් විශේෂ අවස්ථා දෙකකදී ඉඩම් කච්චේරියක් නොපවත්වා ඉඩම් ලබා දීමට නීතියෙන් ඉඩකඩ සලසා ඇත 👇
1️⃣ ඉඩම් කොමසාරිස්වරයාගේ තීරණය මත
යම් ඉඩමක් වහාම යම් අයෙකුට පැවරීම ඔහුට යහපත් බවත්, එමගින් ඉඩමට හානිකර වෙනත් සම්බන්ධතා නැති බවත් ඉඩම් කොමසාරිස්වරයා තීරණය කරන අවස්ථාවකදී (මෙහිදී ඉඩමේ ප්රමාණය අක්කර 8 ක් හෝ ඊට අඩු විය යුතුය).
2️⃣ අමාත්යවරයාගේ විධානය මත
මහජන යහපත (Public Interest) පිණිස රජයේ ඉඩමක් ලබා දීමට අමාත්යවරයා නියම කරන අවස්ථාවකදී (මෙහිදී ඉඩම් ප්රමාණයේ සීමාවක් නොමැත).
📌 විදේශිකයන්ට රජයේ ඉඩම් ලබා ගත හැකිද? 🚫🇱🇰
මෙය ඉතා වැදගත් කරුණකි. පනතේ 22 (අ) වගන්තිය ඉතා පැහැදිලිව දක්වා ඇත්තේ ශ්රී ලංකාවේ පුරවැසියෙකුට හැර වෙනත් අයෙකුට රජයේ ඉඩම් අන්සතු කළ නොහැකි බවයි. යම් හෙයකින් ශ්රී ලංකාවේ පුරවැසියෙකු නොවන අයෙකුට රජයේ ඉඩමක් පවරා ඇත්නම් එම පැවරීම නීතිය ඉදිරියේ "ශුන්ය සහ බල රහිත" (Null & Void) එකක් ලෙස සැලකේ.
📌 ඉඩම් කච්චේරියේ ක්රියා පටිපාටිය සිදුවන්නේ කෙසේද? 📢
මෙය පියවර කිහිපයකින් සිදුවේ 👇
1️⃣දැනුම් දීම
ඉඩම් කච්චේරියක් පැවැත්වීමට පෙර ඒ බව ප්රසිද්ධ කර දිසාපතිවරයා (District Secretary) විසින් අයදුම්පත් කැඳවනු ලබයි. දින වකවානු ප්රකාශයට පත් කර ඇත්නම් ඊට පසුව ලැබෙන අයදුම්පත් ප්රතික්ෂේප කිරීමට දිසාපතිවරයාට බලය ඇත.
2️⃣ සුදුස්සන් තෝරා ගැනීම
අයදුම්කරුවන් අතරින් ඉඩම් ලබා දිය යුතු පුද්ගලයින් තෝරා ගැනීමේදී, අදාළ ඉඩම අවට පදිංචිකරුවන්ගෙන් ලැබුණු ඉල්ලීම් සඳහා දිසාපතිවරයා විශේෂ සැලකිල්ලක් දැක්විය යුතුය.
3️⃣ අභියාචනා
දිසාපතිවරයාගේ තෝරා ගැනීමට යම් අයෙකු අකමැති නම්, තෝරාගත් දිනයේ සිට (හෝ පදිංචියට පැමිණි දිනයේ සිට) වසරක් ඇතුළත ඉඩම් කොමසාරිස්වරයා වෙත අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කළ හැකිය.
📌 19 (2) අවසර පත්රය හෙවත් බලපත්රය (Permit) යනු කුමක්ද? 📄
ඉඩම් කච්චේරියකින් තෝරාගත් පුද්ගලයාට මුලින්ම ලැබෙන්නේ පනතේ 19 (2) වගන්තිය යටතේ නිකුත් කරන "අවසර පත්රයයි". පොදු ව්යවහාරයේදී මෙය "බලපත්රය" ලෙස හඳුන්වයි. මෙ මගින් ලැබෙන්නේ ඉඩමේ පදිංචි වීමට අවසරයක් පමණි.
මෙහිදී ගැනුම් මිල, පළමු වසරේ වාරිකය සහ ඉතිරි මුදල සඳහා 4% ක් නොඉක්මවන පොලියක්ද සහිතව වසර 10 ක් තුළ ගෙවිය යුතු වාරික මුදල බලපත්රලාභියාට දැනුම් දේ. යම් හෙයකින් අසනීප වීමක්, බෝග පාලු වීමක් වැනි නොවැළැක්විය හැකි හේතුවක් නිසා මුදල් ගෙවීම පැහැර හැරියේ නම්, දිසාපතිවරයා සෑහීමකට පත්වන්නේ නම් පමණක් එම කාලය තවත් වසර 2 කට දීර්ඝ කරවා ගත හැක.
📌 ප්රදාන පත්රය (Grant) හෙවත් සින්නක්කර අයිතිය ලැබෙන්නේ කවදාද? 🏡
බොහෝ දෙනා බලාපොරොත්තු වන "ඔප්පුව" හෙවත් ප්රදාන පත්රය නිකුත් කරනු ලබන්නේ පනතේ 19 (4) වගන්තිය යටතේය. බලපත්රලාභියා නියමිත මුදල සම්පූර්ණයෙන් ගෙවා අවසන් කර ඇත්නම් සහ අනෙක් කොන්දේසි සපුරා ඇත්නම් පහත අවස්ථාවලදීද ප්රදාන පත්රය ඉල්ලුම් කළ හැකිය
🔹 වාරිමාර්ග පහසුකම් ඇති ඉඩමක් නම්, වසර 03ක් එහි පදිංචිව සිටීම.
🔹 ගොඩ ඉඩමක් නම්, වසර 01ක් පදිංචිව සිට ඉඩම සංවර්ධනය කර තිබීම.
ඉහත කාලයට පෙර ප්රදාන පත්රය නොලැබීම නිසා ඉඩමේ සංවර්ධනයට බාධා වන බව ඉඩම් කොමසාරිස්වරයාට පෙනී ගියහොත්, නියමිත කාලයට පෙර වුවද ප්රදාන පත්රය නිකුත් කළ හැක.
වැදගත්ම කරුණ නම්, ප්රදාන පත්රයක් ලැබූ පසු ඔහු එම ඉඩමේ "අයිතිකරු" (Owner) ලෙස නීතියෙන් පිළිගැනීමයි. ✅
✍️ සැකසුම: නීතිඥ නාලින්ද දිසානායක.
📢 රජයේ ඉඩම් බලපත්රයක් හෝ දීමනා පත්රයක් හිමි අයෙකු මියගිය පසු එම ඉඩමේ අයිතිය හිමිවන්නේ කාටද? තමන් කැමති කෙනෙකුට එය පැවරිය හැකිද? මෙය බොහෝ දෙනෙකුට පවතින ගැටලුවකි. එබැවින්, ඉඩම් සංවර්ධන ආඥා පනතේ ප්රතිපාදන ප්රකාරව "අනුප්රාප්තිකයා නම් කිරීම" (Nomination) සහ අයිතිය ඉදිරියට පැවරී යාම සම්බන්ධයෙන් වන නීතිමය තත්ත්වය පිළිබඳව ඉතා සවිස්තරාත්මක විග්රහයක් අපගේ ලිපි මාලාවේ මීළඟ කොටසින් (02 කොටස) ගෙන ඒමට බලාපොරොත්තු වන්නෙමු." 🔜✍️
මෙම ලිපිය ඔබට වැදගත් වූවා නම්, තවත් අයෙකුට දැනුවත් වීම සඳහා Like කරන්න, Share කරන්න අමතක කරන්න එපා. 👍📲
ඒ වගේම, රජයේ ඉඩම් නීතිය සම්බන්ධයෙන් ඔබට වැඩිදුරටත් දැනගැනීමට අවශ්ය විශේෂිත මාතෘකා තිබේ නම් පහතින් Comment කරන්න. ඔබ යෝජනා කරන එම ගැටළු සහ මාතෘකා පිළිබඳව ඉදිරි ලිපි මාලාව තුළින් ඉතා සවිස්තරාත්මකව කරුණු ගෙන ඒමට අපි බලාපොරොත්තු වන්නෙමු. ⚖️
📢 Published by admins of Law Guide ©️
