U.N.Engineering

15/04/2023

27/01/2022

⚠️️⚠️⚠️️⚠️️ බෙදාහැරීමේ පරිනාමක සහ ⚠️️⚠️️⚠️️⚠️️නිව්ටල් සම්බන්ධතාව .................... ️ විදුලිය ගලන්නේ වැඩි තැනක ඉදන් අඩු තැනකට එතකොට ට්‍රාන්ස්ෆෝමරයේ ප්‍රයිමරි කොයිල් එක සම්බන්ධ කරලා තියෙන්නේ ඩෙල්ටා connection එකක් විදියට එතකොට සෙකන්ඩ්‍රි කොයිල් එක ඔතලා තියෙන්නේ star connection එකක් විදියට එතකොට ඒ star connection එක සමාන කලා කොණයකින් ඔතලා තියෙනවා එතකොට phase 3ma සමාන සම්ප්‍රයුක්ත බලයක් යෙදෙනවා ඒ කියන්නේ හිතන්න රෝදයක් තියෙනවා ඒකට අංශක් 120 කෝණයක් තියෙන්න ඒකට කම්බි 3ක් හයි කරලා ඒක 3දෙනෙක්ට කියනවා අදින්න කියලා .ඒක එයාලා සමාන් බලයකින් ඇද්දොත් රෝදය හෙල්ලෙන් නැතුව තියෙනවා කොහෙටවත් ඇදෙන් නැතුව ඒ සමාන බල 3ක් සමාන කෝණයකින් යෙදෙන හින්දා ..විදුලියේදි මේ සමාන සම්ප්‍රයුක්ත බලය යෙදෙන තැන විභව අන්තරය 0 වෙනවා කර්චොෆ් ගේ නියමයකින් කියනවා සංධියකදී වීජීය ධාරවන්ගේ එකතුව 0 වෙනව කියලා...නිව්ටල් පොයින්‍ට් එක හදන්නේ වෝල්ටීයතාවය හරියටම බැලන්ස් කරගන්නත් එක්ක ඉතින් නිව්‍ටල් අන්බැලන්ස් උනොත් නිව්ටල් එකේ ධාරාවක් හටගන්නව...මෙහෙමනේ ට්‍රාන්ස්ෆෝමර් එකෙන් පේස් 3ක් එලියට එනවනේ. ඒ පේස් 3 එක එක ගෙවල් , කඩවල්, ඔෆීස්, වැඩපොලවල් වගේ එක එක ප්‍රමාණයන් වල කරන්ට් තමා පාවිච්චි කරන්නේ. එතකොට ට්‍රාන්ස්ෆෝමර් එකේ ඉඳලා ලයින් එකේ එක එක දුරවල් වලිනුයි ඔය එක එක කැපෑසිටි වල මිනිස්සු සම්බන්ධ වෙන්නෙ. එතකොට මුලු ලයින් එක පුරාම නියුට්‍රල් එකට එක එක ප්‍රමාණවල ඇම්පියර් ගණන් එකතු වෙනවා.
ඕකට කියන්නෙ නියුට්‍රල් එකේ කරන්ට් එක පෙන්නනවා අන්බැලන්ඩ් ලෝඩ් නිසා කියල.
දැන් ඔය කරන්ට් එක කොහෙටද යන්නෙ. අන්න ඒකට තමා නියුට්‍රල් එක අර්ත් කරන්නෙ. එතකොට ඔය කරන්ට් එක යනව පොලවට. පොලවට යනව කියන්නෙ සරලව. ඇත්තටම වෙන්නෙ පොලවේ සම්බන්ධ වූ වහාම පොලවේ ශුන්‍ය ආරෝපණය කම්බියටද ලැබීමයි.....
හදිසියේ හරි ඔය නියුට්‍රල් වයර් එකයි පොලවයි අතරයි සම්බන්ධෙ කැඩුනොත් ඔය කරන්ට් එක ඔබේ නිවසේ බඩු මුට්ටු හරහා පොලවට එනව. බඩු පිච්චීගෙන තමා එන්නෙ.

අපිට මුලු ලයින් එකේ පේස් තුනේම සෑම මීටරයකට වරක්ම (ලෝඩ් සම්බන්ධ වෙලා ඉන්න හැම තැනකදීම) එකම කරන්ට් එකක් මිනිස්සු ගන්නවනම් පේස් 3න්ම නියුට්‍රල් එකේ කරන්ට් එක 0 වෙනවා. එහෙම උනාම බැලන්ස් ලෝඩ් කියල කියන්නේ. එහෙම වෙන්නෙ පේස් 3නේ පේස් ඈන්ගල් එකක් තියාගෙනනෙ කරන්ට් එක අරන් එන්නෙ. අන්න ඒ පේස් ඈන්ගල් එක්ක නියුට්‍රල් ධාරා වල අගයන් සමාන උනාම වීජීය එකතුව 0 වෙනවා.
ධාරාව 0. වෙනව. නුමුත් ප්‍රායෝගික ලෝකයේ එහෙම වෙන්නෙ නෑ. මොකද මිනිස්සු ගන්නෙ එක එක වෙලාවට එක එක කරන්ට් නිසා.

ඒකයි නියුට්‍රල් එකෙ කරන්ට් එකක් පෙන්නන්නෙ.බෙදාහැරීමේ transformer වල ප්‍රාථමික දඟර සම්බන්ධ ය delta connection ද්විතීයික පැත්තෙ star connection එතන හැදෙන star connection එකේ උදාසීන point එක තමයි අපි nutral එක විදිහට ගන්නෙ එතන විභවය 0V හැබැයි ceb එකෙන් ගෙවල් වලට distribute කරනකොට ඔතන point eke විභවය 0V නොවෙන්න පුලුවන් phase unbalance, electrical shock, phase break down.... වගේ දේවල් නිසා. එතකොට සිංගල් පේස් එකේ විභව අන්තරය 230 වෙන්නෙ නෑ අඩු වැඩි වෙනව
එතකොට උපකරන වලට හානි වෙනව. නමුත් අපි පොලොවෙ විභවය 0 කියල සලකනව. ඒ නිස විභව අන්තරය 230V නියතව තියාගන්න අපි nutral point eka earth කරනව. හැබැයි සමහර වෙලාවට පොලොවෙ විභවයත් සුලු අගයන් වලින් වෙනස් වෙනව ඒක එච්චර ලොකු ගනනක් නොවෙ +-5ක් වගේ අගයක්.. .... ..... ස්තුතියි 👍👍👍👍👍👍👍 මම උදයංග නුවන්, 👍👍👍

31/12/2021

ලබන්නාවු 2022 වසර ඔබ සැමට සුබ සුව නව වසරක් වේවා පතමි..

25/12/2021

ඔබ සැමට සුබ නත්තලක් වේවා !
Peace, good will, and happiness for you this Christmas and every other!
~ u.n.galhena ~

19/11/2021

⚠️️⚠️️⚠️️⁣අකුණු ගැන හැදින්වීමක් ⚠️️⚠️️
මේ දවස් වල සවසට සහ රාත්‍රියේ නිතරම අකුණු ගසන කාලයක් නිසා ඔබව දැනුවත් කරන්න හිතුවෙ......
සුභ දවසක් වේවා කට්ටියට...!

අකුණක් යනු..

අකුණක් කියලා කියන්නේ වලාකුලක ආරෝපණය වී ඇති ස්ථිති විද්‍යුත් ආරෝපණ ක්ෂණිකව විසර්ජණය වීමක් (Discharge) නිසා ඇතිවන ක්‍රියාවලියකටයි. මෙහිදී වෝල්ට් මිලියන 3ක විතර අතිවිශාල වෝල්ටීයතාවයකින් යුත් ඇම්පියර් 25000ක විතර අධික ධාරාවක් ගලායාම සිද්ධවෙනවා. එවගේම මෙයින් අතිවිශාල ශක්තියක් නිදහස් වන නිසා, අධික තාපයක් හා ශබ්දයක් ඇතිවෙනවා. එතකොට තමා අපිට ලොකු එලියක් දකින්න හා විශාල ශබ්දයක් අසන්න ලැබෙන්නෙ.

වලාකුළු ආරෝපණය වන අයුරු..

බොහෝවිට අකුණු ඇතිවන්නේ "කැටිවැහි වලාකුළු" මගිනුයි.
ඉහල අහසේ විවිධ උස ප්‍රමාණවල පවතින උෂ්ණත්වයන්ගේ වෙනස්කම නිසා මෙම 'කැටි වැහි වලාකුළු' වල ඉහල ස්ථර වල අයිස් ස්ඵටිකද, පහල ස්ථර වල ජල අංශුද අන්තර්ගත වෙනවා.

සුළග මගින් වලාකුළු චලනය වීමේදි ඉහල ස්ථරවල ඇති අයිස් ස්ඵටික හා පහල ස්ථර වල ඇති ජල අංශුද ගැටීමකට ලක්වෙනවා. මේනිසා ඉහල ස්ථරයේ ඇති අයිස් ස්ඵටික වලට (+)ධන ආරෝපනයක් ලැබෙන අතර පහල මට්ටමෙන් ඇති ජල අංශු හා දූවිලි අංශුවලට (-)ඍණ ආරෝපණයක් ලැබීම සිදුවෙනවා. මේ විදියට දීර්ඝ වශයෙන් මෙවැනි ගැටීම් සිදුවීම හේතුවෙන් වලාකුළු තුල ස්ථිති විද්‍යුත් ආරෝපණ විශාල වශයෙන් එක්‍ රැස්වීම සිදුවෙනවා.

එවගේම සාමාන්‍යයෙන් වැසි රහිත වියලි කාලගුණ තත්වවලදි පෘථිවි පෘෂ්ඨය (-)ඍණ ලෙස ආරෝපණය වන අතර, වැසි සහිත කාලගුණ තත්වවලදි (+)ධන ලෙස ආරෝපණය වීම සිදුවෙනවා.

ඉතින් මේ විදියට ආරෝපණය වූ වලාකුළු මගින් අකුණු ඇතිවන ආකාරය ගැන අපි ඊලගට කතාකරමු..

අකුණක් ඇතිවන ආකාරය....

අකුණු ඇතිවෙන්න පුළුවන් ප්‍රධාන ක්‍රම 3ක් පවතිනවා. ඉතින් එම අකුණු ඇතිවන ආකාර ගැන අපි වෙනවෙනම කතාකරමු..

1) Intracloud Lightning - (IC)

එකම වලාකුළෙ ඇති විජාතීය ආරෝපණ (එකිනෙකට වෙනස් ආරෝපණ) සහිත ස්ථර 2ක් අතර ඇතිවන අකුණු මෙනමින් හදුන්වනු ලබනවා.

මෙහිදි එකම වලාකුලේ ඉහල ස්ථරයේ ඇති ඇති අයිස් ස්ඵටික නිසා ඇතිවන (+)ධන ආරෝපණ එම වලාකුලේම පහල ස්ථරයේ ඇති ජල අංශු නිසා ඇතිවු (-)ඍණ ආරෝපණ වෙතට ගමන් කිරීම නිසා හෝ,
(-)ඍණ ආරෝපණ (+)ධන ආරෝපණ වෙතට ගමන් කිරීම නිසා මෙම ආකාරයේ අකුණු ඇතිවීම සිද්ධවෙනවා..

2) Cloud To Cloud Lightning - (CC)

විජාතීඅය ආරෝපණ සහිත වලාකුළු 2ක් අතර ඇතිවන අකුණු මෙනමින් හදුන්වනු ලබනවා.

මෙහිදී එක් වලාකුළක ඇති (+)ධන ආරෝපිත ස්ථරයක් හා අනෙක් වලාකුළේ (-)ඍණ ආරෝපිත ස්ථරයක් අතර ආරෝපණ ගමන් කිරීමක් හෝ,
වලාකුළක (-)ඍණ ආරෝපිත ස්ථරයක් හා අනෙක් වලාකුලේ (+)ධන ආරෝපිත ස්ථරයක් අතර ආරෝපණ ගමන්කිරීම තුලින් මෙම ආකාරයේ අකුණු ඇතිවන්න පුළුවන්...

3) Cloud To Ground Lighting - (CG)

ආරෝපිත වලාකුලක් හා පෘථිවි පෘෂ්ඨය අතර ඇතිවන අකුණු මේ නමින් හදුන්වනු ලබනවා.
මෙහිදීද අනෙක් අකුණු ඇතිවන ආකාරවල මෙන් (+)ධන ආරෝපණ ගමන් කරන අකුණු මෙන්ම, (-)ඍණ ආරෝපණ ගමන් කරන අකුණුද පවතිනවා. ඉතින් මේවිදියට පෘථිවි පෘෂ්ඨයට පැමිනෙන අකුණු වල ආරෝපණ වර්ගය අනුව ප්‍රධාන ආකාර 2කට බෙදනු ලබනවා එනම්,

Negative Lightning(ඍණ ආරෝපිත අකුණු)
Positive Lightning(ධන ආරෝපිත අකුණු)

යනාදී වශයෙනුයි. දැන් අපි මෙම අකුණු දෙවර්ගය පිළිබදව සාකච්චා කරමු..

*Negative Lightning (ඍණ ආරෝපිත අකුණු)

ආරෝපිත වලාකුලේ පහල ස්ථරයේ ඇති (-)ඍණ ආරෝපණ පෘථිවි පෘෂ්ඨයේ (+)ධන ආරෝපන කාන්දුවන ස්ථාන වලට ආකර්ෂණය වී ගමන්කරන අකුණු වලට තමා අපි “Negative Lightning” කියලා කියන්නේ..

සාමාන්‍යයෙන් මෙම වර්ගයේ අකුණු තමා පෘථිවි පෘෂ්ඨයට වැඩිපුරම එනම් 95% පමණ වදින්නට ඉඩ ප්‍රස්ථාවක් පවතින්නේ. මොකද වලාකුලේ පහලම ස්ථරයෙන් මෙම අකුණු ඇතිවන නිසා, අකුණත් පොලාවත් අතර පරතරය ඉතාවමත් අඩුවෙනවා.

බොහෝදුරට මෙවැනි අකුණක වෝල්ටීයතාවය වෝල්ට් මිලියන 3ක් (3MV) පමණ වන අතර, ගලායන ධාරා ප්‍රමාණය ඇම්පියර් 25000ක් (25kA) විතර වෙනවා.

*Positive Lightning (ධන ආරෝපිත අකුණු)

ආරෝපිත වලාකුලේ ඉහල ස්ථරයේ ඇති (+)ධන ආරෝපණ පෘථිවි පෘෂ්ඨයට ගමන්කිරීම නිසා ඇතිවන අකුණු වලට තමා අපි “Positive Lightning ” කියලා කියන්නේ…

සාමාන්‍යයෙන් මෙම වලාකුලු ඇතිවන්නේ වලාකුලේ ඉහලම ස්ථරයෙන් වන අතර, වලාකුළ හා පොලාව අතර පරතරයද වැඩි අගයක් ගන්නවා. ඒවගේම මෙම අකුණක වෝල්ටීයතාවය වෝල්ට් මිලියන 1000ක් (1000MV) පමණ වන අතර ගලායන ධාරා ප්‍රමාණය ඇම්පියර් 300000ක් (300kA) විතර වෙනවා.

ඒනිසා Negative වර්ගයේ අකුණකට වඩා Positive වර්ගයේ අකුණු ගොඩක් භයානක වෙනවා. සාමාන්‍ය Negative Lightning වර්ගයේ අකුණු සුදු හෝ කහ පැහැයක් ගත්තද, මෙම Positive වර්ගයේ අකුණු නිල් පැහැයක් ගනී.
එවගේම මේ ආකාරයේ අකුණක් ඇතිවන්නේ බොහොම කලාතුරකින් වන අතර, මෙවැනි අකුණකින් සිදුවන හානිය අතිමහත් වේ.

4)Cloud To Air Lightning - (CA)

වලාකුලක් හා හිස් අවකාශය අතර ඇතිවන අකුණු මෙනමින් හදුන්වනු ලබනවා.
මෙහිදි සිද්ධවෙන්නේ වලාකුලේ පහල ස්ථරයෙන් පිටවන Negative වර්ගයේ අකුණට පෘථිවි පෘෂ්ඨය දක්වා යාමට තරම් ශක්තිය ප්‍රමාණවත් නොවන විට එය හිස් අවකාශයෙන්ම අවසන් වීමයි..

(එවගේම වලාකුලේ ඉහල ස්ථරයේ ඇති (+)ධන ආරෝපණ හා වායුගෝලය අතරත් මෙවැනි අකුණු ඇතිවීමට හැකියාව තිබෙනවා.)

"Negative වර්ගයේ" අකුණක් පොලව වෙතට ගමන්කරන අයුරු..

අපට බොහොම හුරුපුරුදු අකුණු වර්ගයක් වන මෙම "Negative වර්ගයේ" අකුණක් පොළොවට පැමිනෙන්නේ කොහොමද? කියලා තමයි දැන් මං විස්තර කරන්න හදන්නේ.
ඉතින් ඕගොල්ලන්ට මතක ඇති මං කලින් කිව්වා පෘථිවි පෘෂ්ඨය වැසි සහිත අවස්ථාවල (+)ධන ලෙස ආරෝපණය වෙනවා කියලා. ඉතින් ඒවිදියට ඇතිවන (+)ධන ආරෝපණ පොකුරු සුළඟ මගින් ගසාගෙන ඉහල ආකාශයටද ඇදිගෙන යනවා.

ඒඅතර වලාකුළුවල පහල ස්ථරයේ ඇතිවී තිබෙන (-)ඍණ ආරෝපණ උදාසීන වීම සදහා පෙර කියු ආකාරයට ඉහලට පැමිණ තිබෙන, තමන්ට ආසන්නම (+)ධන ආරෝපණ පොකුර වෙත ආකර්ෂණය වී ඇදීයනවා. එහිදි එම (-)ඍණ ආරෝපිත ධාරාව(අකුණ) (+)ධන ආරෝපිත පොකුර මගින් උදාසීන නොවුනොත්, ඊලඟ (+)ධන ආරෝපණ පොකුරට ගමන්කරනවා. මේවිදියට අකුණ උදාසීන තත්වයට පත්වනතුරුම (+)ධන ආරෝපණ පොකුරෙන් පොකුරට පැන ගමන්කරනවා.
ඔය විදියට (-)ඍණ ආරෝපිත ධාරාව(අකුණ) හිස් අවකාශයේ ඇති (+)ධන ආරෝපිත පොකුරු අතර ගමන්කිරීම නිසයි, අකුණ විවිධ හැඩවලට හැරි හැරි ගමන්කිරීම සිදුවන්නේ.

මේවිදියට ධන ආරෝපණ පොකුරෙන් පොකුරට ගමන්කරන අකුණ උදාසීන තත්වයට පත්වුනොත් හිස් අවකාශයෙන්ම එය අවසන් වෙනවා.
නමුත් එය එසේ නොවුනහොත් අකුණ දිගින් දිගටම පොලව වෙතටම ගමන්කිරීම සිදුවෙනවා.

ඉන්පසු පොලව මතුපිටට ආසන්න වූවිට අසල ඇති "ධන ආරෝපණ කාන්දුවන ස්ථානයකින්" (-)ඍණ ආරෝපණ සහිත අකුණ භූගත වීම සිදුවෙනවා...

ඉතින් ඔන්න ඔය විදියටයි. සාමාන්‍යයෙන් අකුණක් පොළොවට පැමිනෙන්නේ. ඉතින් මං මෙහිදි කථාකලානේ "ධන ආරෝපණ කාන්දුවන ස්ථාන" කියලා දෙයක් ගැන දැන් අපි ඒගැනත් ටිකක් කතාකරමු.....

ධන ආරෝපණ කාන්දුවන ස්ථාන...

මං කලිනුත් කිව්වනේ වැසි දිනවලදි පෘථිවි පෘෂ්ඨය ධන ලෙස ආරෝපනය වෙනවා කියලා. ඉතින් මේවිදියට පෘථිවි පෘෂ්ඨය මත එක් රැස්වෙන ධන අරෝපණ තුඩු සහිත(උල් ආකාර) ස්ථානවලින් කාන්දුවීම සිදුවෙනවා.

සාමාන්‍යයෙන් තුඩු නැත්නම් උල් ආකාර හැඩැති ස්ථානවල වැඩි විද්‍යුත් ආරෝපණ සාන්ද්‍රණයක් පවතිනවා. ඒනිසා පෘථිවි පෘෂ්ඨයේ ඇති (+)ධන ආරෝපණ වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් මෙවැනි උල් හැඩැති ස්ථානවලට එක් රැස්වීමේ සම්භාවිතාව වැඩියි.
එතකොට පෘථිවි පෘෂ්ඨය ආසන්නයට පැමිණෙන අකුණ සෑමවිටම උත්සාහ කරන්නේ වැඩි ආරෝපණ ප්‍රමාණයක් තියෙන තමාට ආසන්නයේම ඇති ප්‍රතිරෝධය අඩුම (+)ධන ආරෝපණ පොකුර වෙත ආකර්ෂණය වීමටයි.

ඒනිසා තුඩු ආකාර හැඩැති, විද්‍යුත් ප්‍රතිරෝධය අඩු, ආරෝපිත වලාකුලට ඉතා ආසන්න ස්ථානවලට අකුණ ආකර්ෂණය වී භූගතවීම සිදුවෙනවා..

බොහෝවිට පෘථිවි පෘෂ්ඨයේ තිබෙන (+)ධන ආරෝපණ කාන්දු වන ස්ථාන වන්නේ ගස් වර්ග, උල් හැඩැති ගොඩනැගිලි හා කුළුණු යනාදියයි.
එයිනුත් අකුණ උත්සාහකරන්නේ තමාට් ලඟම තියෙන ආරෝපණ කාන්දු වන ස්ථානයට ආකර්ෂණය වීමටයි. ඒනිසා බොහෝවිට උස ගොඩනැගිලි, උස කුළුණු හා උස ගස් යනාදියට බහුලව අකුණු වැදීම සිදුවනවා.
එවගේම ගස්කොලන් නැති පිට්ටනියක මිනිසෙක් අකුණු ගහන වෙලාවක හිටගෙන හිටියොත්, එතන තියෙන උසම තැන තමන්ගේ ඔළුව නම් අකුණ වදින්නේ තමන්ගේ ඔළුවටම තමා.....

හොදයි හොදයි.. අද අකුණු ගැන ගොඩක් දේවල් කතාකලානේ. තවත් ඕනනම් අකුණවලින් පරිස්සම් වෙන ආකාරය යනාදී ගොඩක් දේවල් කතාකරන්න පුළුවන්. ඒක ඉතින් තීරණය වෙන්නේ ඕගොල්ලන්ගේ ප්‍රතිචාර මත තමා, මොකද මගේ මහන්සියට ඕගොල්ලන්ගේ අනුග්‍රහය කොහොමද කියලත් බලන්න ඕනනේ.. මම උදයංග නුවන්👍👍👍

13/11/2021

⚠️️⚠️️⚠️️⚠️️විද්‍යුත් ධාරාව ⚠️️⚠️️⚠️️⚠️️

කොහොමද ඉතින් යාළුවනේ..!
ඔන්න අද මං කතා කරන්න යන්නේ, විද්‍යූත් ධාරාව ගැනයි. මොකද කලින් ලිපියකින් මම වෝල්ටීයතාවය නැත්නම් 'විද්‍යූත් පීඩනය' ගැන කතා කලානේ. ඉතින් ඒක බැලුවෙ නැත්නම් ග්රෑප් එකේ පහලට ගිහින් ඒකත් බලන්නකෝ..
දැන් අපි එහෙනම් 'විද්‍යූත් ධාරාව' ගැන කතාකරමු..,

⚠️️විද්‍යුත් ධාරාව (Current)

'කරන්ට්' එක නැත්නම් ධාරාව කියලා කියන වචනේ අපිට එදිනෙදා ජීවිතේ ගොඩක් වෙලාවට අහන්න හම්බවෙන වචනයක්නේ. ඉතින් මේ ධාරාව කියන රාශිය මනින්න අපි ඇම්පියරය (A),කියලා සම්මත ඒකකයකුත් භාවිතා කරනවා. ඒකනේ ඔය Power Pack වලයි, එක එක විදුලි උපකරණ වලයි, එහෙම 1.5A, 2A, 5A කියලා එහෙම ගහලා තියෙන්නේ.
ඉතින් ඒවගේම විද්‍යුත් ධාරාව මැනීම සදහා 'ඇමීටරය' කියලා උපකරණයකුත් පාවිච්චී කරනවා කියන එකත් මතක තියාගන්නකෝ.

ඉතින් මේ විද්‍යුත් ධාරාව කියලා කියන්නේ "විද්‍යූත් ආරෝපණ නැතිනම් ඍණ ආරෝපිත ඉලෙක්ට්‍රෝන ගලායාමේ ශීඝ්‍රතාවයටයි." ඉතින් මේක තව ටිකක් පැහැදිලි කරලා කියනවනම්, අපි දන්නවනේ ඉලෙක්ට්‍රෝන කියලා කියන්නේ ඍණ ආරෝපිත අංශු වර්ගයක් කියලා. ඉතින් විද්‍යුත් ධාරාව කියලා කියන්නෙත් මේ ඉලෙක්ට්‍රෝන අංශු තොගයක් එක තැනක ඉදලා තවත් තැනකට ගලායනවා කියන එකටයි. ඉතින් ඒක නිසා අපි ගලායන දේවල් දෙකක් වන විද්‍යුත් ධාරාවත්, සාමාන්‍ය ජල ධාරාවකුත් අතර තියෙන සමානතා මොනවද කියලා විමසලා බලමු..

ජල ධාරාවත් විද්‍යුත් ධාරාවත් එකිනෙකට සංසන්දනය කරමු.

ඉතින් අපිට වයර් එකක් නැත්නම් සන්නායකයක් ඇතුලෙන් යන විද්‍යුත් ධාරාව, බටයක් ඇතුලෙන් යන ජල ධාරාවකට සමාන කරන්න පුළුවන්.,

මොකද බටයක් ඇතුලෙන් යන වතුර ගලා යන්නේ එක් දිශාවකට විතරනේ. ඉතින් ඒවගේ විද්‍යුත් ධාරාවත් ගලායන්නේ එක් පැත්තකට විතරයි..
තවද වතුර බටයක් ඇතුලෙන් ගලායන ජලය ගලායන්නේ කුමන හෝ පැත්තකින් ලැබෙන පීඩනයකටනේ. ඉතින් ඒ වතුර වැඩි පීඩනයක් ඇති තැනක ඉදලා , අඩු පීඩනයක් ඇති තැනට ගලා යනවා. එවගේ තමා විදුලි ධාරාවත් ඒකත් වැඩි පීඩනයක් ඇති තැනක ඉදලා අඩු පීඩනයක් ඇති තැනට ගමන් කරනවා. එකියන්නේ වැඩි විද්‍යුත් පීඩනයක් තියෙන (-)ඍණ පෙදෙසේ ඉදන් අඩු විද්‍යුත් පීඩනයක් තියෙන (+)ධන පෙදෙසට විදුලිය ගලායනවා කියන එකයි.. (සම්මත ධාරාවට අනුව එය (+)ධන සිට (-)ඍණ දක්වා ලෙස අර්ථදැක්වේ..)
තවද වතුර වැඩි පීඩනයකින් කුඩා හරස්කඩක් තියෙන බටයක් ඇතුලෙන් වැඩි වතුර ප්‍රමාණයක් යැවුවොත් ඒ බටය පුපුරනවනේ. ඒවගේ විදුලි ධාරාවත් වැඩි විද්‍යුත් පීඩනයක් (වැඩි වෝල්ට් අගයක්) යටතේ වැඩි ධාරාවක්, කුඩා හරස්කඩ වර්ගඵලයක් ඇති සිහින් වයරයක් තුලින් යැවුවොත් ඒ වයර් එක පිච්චෙන්න පුළුවන්.
ගලායන හෝ නිශ්චල ජල ධාරාවක අන්තර්ගත වෙන්නේ. ජල අංශු විශාල ප්‍රමාණයක්නේ, ඉතින් ඒවගේ විද්‍යුත් ධාරාවෙත් අඩංගු වෙන්නේ විශාල ඉලෙක්ට්‍රෝන ප්‍රමාණයක් තමා.
වතුර බටයක් මැද්දට කරාමයක් දාලා අපිට අවශ්‍ය විදියට ඒ බටය තුලින් ගලායන වතුර ප්‍රමාණය අඩු වැඩි කරන්න පුළුවන්නේ. ඉතින් ඒවගේ වයර් එකක් මැද්දට ප්‍රතිරෝධකයක් (Resistor) දාලා අපිට ඒ වයර් එක තුලින් ගලායන විද්‍යුත් ධාරා ප්‍රමාණයත් පාලනය කරන්න පුළුවන්.
හරි දැන් විද්‍යුත් ධාරාවත්, ජල ධාරාවත් එකිනෙකට පොඩ්ඩක් සංසන්දනය කරලා බැලුවනේ. ඒක හින්දා දැන් අපි විද්‍යුත් ධාරාව මැනීමට භාවිතා කරන සම්මත ඒකකය වන ඇම්පියරය(Ampere) ගැන පොඩ්ඩක් කතා කරමු..

⚠️️ඇම්පියරය (Ampere)

මං දැන් ඇම්පියරය ගැන එක පාරටම කතා කරන්න යන්නේ වෙන මොකක්වත් හින්දා නෙමේ. මොකද ගොඩක් දෙනෙක්ට විද්‍යුත් ධාරාව නැත්නම් 'කරන්ට්' එක කියනදේ තේරුණත්, ඒක මනින ඒකකය වන ඇම්පියර් එක්ක ප්‍රශ්න ගොඩක් තියෙනවා කියල මට තේරුණා. ඒ නිසයි මං දැන් ඒගැනත් මට පුළුවන් විදියට ඕගොල්ලන්ට තේරුම් කරල දෙන්න හදන්නේ. ඉතින් දැන් අපි ඒගැන කතා කරමු..

මං මේ ලිපියේ මුලින්ම ඕගොල්ලන්ට කිව්ව්නේ විද්‍යුත් ධාරාව කියන්නේ. "විද්‍යුත් ආරෝපණ නැතිනම් ඍණ ආරෝපිත ඉලෙක්ට්‍රෝන ගලායාමේ ශීඝ්‍රතාවයටයි." කියලා, ඉතින් මේකෙ තියෙනවනේ 'විද්‍යුත් ආරෝපණ' කියලා රාශියක් ගැන.
ඉතින් මේ විද්‍යුත් ආරෝපණ කියන රාශිය මනින්න අපි සම්මත ඒකකයක් පාවිච්චි කරනවා, ඒකට කියන්නේ "කූලෝම්" කියලයි. ඒක සංකේතවත් කරන්න කැපිටල් 'සී' (C) අකුර භාවිතා කරනවා

ඉතින් මේ "කූලෝමයක්" කියන එක ඕගොල්ලන්ට තේරුම් කරලා දුන්නොත් කූලෝම් 1ක් කියන්නේ, 6.25×1018 ක් පමණ වන ඉලෙක්ට්‍රෝන ප්‍රමාණයක තියෙන විද්‍යුත් ආරෝපණ ප්‍රමාණයටයි.
ඒකත් තේරුනේ නැත්නම් ඒක මේවිදියට කියන්න පුළුවන්, ඉලෙක්ට්‍රෝන 6250000000000000000 ක් තුල තියෙන (-)ඍණ ආරෝපිත විද්‍යුත් ආරෝපණ ප්‍රමාණයට තමා අපි කූලෝම් එකක් කියලා කියන්නේ.
ඉතින් මං දැන් කූලෝම් ගැන ඕගොල්ලන්ට කියාදුන්නනේ, ඒත් කූලෝම් සහ 'ඇම්පියර්' අතර තියෙන සම්බන්ධෙ මොකක්ද?, හරි දැන් අපි ඒගැන කතා කරමු.

⚠️️'ඇම්පියර්' හා 'කූලෝම්' අතර ඇති සම්බන්ධය

ඉතින් කූලෝම් හා ඇම්පියර් අතර ඇති සම්බන්ධය ගැන කතා කරනවනම් එක මෙහෙම කියන්න පුළුවන්,
"තත්පරයකට සන්නායකයක් තුලින් ඉහත දැක්වු කූලෝමයක(1C) පමණ ප්‍රමාණයක ආරෝපණක් ගමන් කරනවනම්, ඒකට අපි කියනවා ඇම්පියර් 1ක්(1A) කියලා.."

ඉතින් ඒවගේ තත්පරයකට කූලෝම් 5ක (5C) පමණ අරෝපණයක් සන්නායකයක් තුලින් ගලායනවා නම්, ඒකට ඇම්පියර් 5ක (5A) ධාරාවක් කියලා කියනවා.
නැත්නම් ඒක මෙහෙම කියන්නත් පුළුවන් "ඇම්පියර් 5ක ධාරාවක් කියන්නේ තත්පරයකට කූලෝම් 5ක ශීඝ්‍රතාවයෙන් විද්‍යුත් ආරෝපණ ගැලීමටයි."
ඉතින් දැන් මං හිතනවා ඕගොල්ලන්ට 'ඇම්පියරය' ගැන දළ අදහසක් ඇති කියලා, ඒක නිසා දැන් අපි මේ ගැන තව කරුණු ටිකක් කතාකරමු.

⚠️️වෙනත් කරුණු

1.) අපි යම් උපාංගයකට හෝ උපකරනයකට විදුලිය සපයද්දී, ඒ උපාංගයට අවශ්‍ය නියමිත ප්‍රමාණයට 'වෝල්ට්' ප්‍රමාණයක් සපයලා වැඩිපුර 'ඇම්පියර්' ප්‍රමාණයක් සැපයුවා කියලා වරදක් නෑ. මොකද ඒ උපාංගය හෝ උපකරණය එයට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට විතරයි විදුලි සැපයුමෙන් ධාරාව නැතිනම් 'ඇම්පියර්' ප්‍රමාණය ලබාගන්නේ.
(මොකද නිශ්චිත පීඩනයක් යටතේ ජලාශයක සිට තවත් ජලාශයකට වතුර පොම්ප කිරීමේදී, අදාල ජලාශය තුල වැඩිපුර වතුර තිබීම වතුර පොම්ප කිරීමට ගැටලුවක් වන්නේ නෑ. මොකද ඒ නිශ්චිත පීඩනය යටතේ පොම්ප කලහැකි වතුර ප්‍රමාණය විතරයි බටය තුලින් ගමන් කරන්නේ.)
ඒකත් හරියට මහා සාගරයක් වගේ වතුර තිබ්බත් අපි ඒකෙන් වතුර ගන්නේ අපිට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට විතරනේ, මේකත් ඒවගේ තමා..

නිදසුන්:-
12V 1A අවශ්‍ය මෝටරයකට අපි Power Pack එකෙන්, 12V 5A බලයක් දුන්නා කියලා ප්‍රශ්නයක් නෑ.. මොකද මෝටරයකට හෝ වෙනත් පරිපථයකට විදුලිය සැපයු විට, එය විදුලි සැපයුමෙන් තමන්ට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට විතරනේ ධාරාව ලබාගන්නේ...
(කොහොමත් මෝටරයකට වගේ විදුලිය සපයනකොට ඒකේ ලියලා තියෙන ඇම්පියර් ප්‍රමාණයට වඩා ධාරාවක් සපයන්න ඕනේ. මොකද මෝටර් එකක් ක්‍රියාත්මක වෙන මුල් අවස්ථාවේදී ඒක වැඩි ධාරාවක් බල සැපයුමෙන් ලබා ගන්නවා.)

2.) යම් උපකරණයකට හෝ උපාංගයකට විදුලිය සපයද්දී, ඒ උපාංගයට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට 'වෝල්ට්' ප්‍රමාණයක් සපයලා. ප්‍රමාණවත් තරමට 'ඇම්පියර්' ප්‍රමාණයක් ලබාදුන්නේ නැත්තම්, ඒ උපකරනය හෝ උපාංගය ක්‍රියාත්මක නොවීමට හෝ අපට අවශ්‍ය කාර්යක්ෂමතාවය එයින් ලබා නොදෙන්න පුළුවන්..
(මොකද නිශ්චිත පීඩනයක් යටතේ ජලාශයක සිට තවත් ජලාශයකට වතුර පොම්ප කිරීමේදී, අදාල ජලාශය තුල ප්‍රමාණවත් තරම් වතුර එහි නොතිබීම තුලින් වතුර නියමිත කාර්යක්ෂමතාවයෙන් පොම්ප කලනොහැකි වෙනවා හෝ පොම්පය නිසිපරිදි ක්‍රියාත්මක නොවීමටද පූළුවන්..)

නිදසුන්:-
12V 5A අවශ්‍ය මෝටරයකට, අපි Power Pack එකෙන් හෝ වෙනත් බල සැපයුම් ක්‍රමයකින් 12V 2A බලයක් ලබා දෙනවා. මෙවිට මෝටරය ක්‍රියාත්මක නොවන්නට පුලුවන්, නමුත් සමහර විට මෝටරය ක්‍රියාත්මක වුනත් අපිට අවශ්‍ය වේගෙන් මෝටරය ක්‍රියාත්මක වෙන එකක් නෑ. ඒකත් හරියට හොදටම වතුර තිබහ මිනිහෙක්ට වතුර බිංදුවක් දීලා වැඩ ගන්නවා වගේ තමා..

3.) යම් උපකරණයකට හෝ උපාංගයකට විදුලිය සපයද්දී, ඒ උපාංගයට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි 'ඇම්පියර්' ප්‍රමාණයක් ලබාදෙන බල සැපයුමකින් (Power Pack) විදුලිය ලබාදුන් විට එය වරදක් නොවන බව මං පෙර සදහන් කලා ඕගොල්ලන්ට මතක ඇති. නමුත් යම් විදියකින් ඉතා කුඩා ධාරාවක් අවශ්‍ය පරිපථයකට වැඩි ධාරාවක් ලබාදිය හැකි බල සැපයුමකින් විදුලිය සැපයු විට, එම පරිපථයේ කුමණ හෝ වෙලාවක යම් Short වීමක්(ලුහුවත් වීමක්) සිද්ධවුනොත්. පරිපථයට බරපතල හානි සිද්ධවෙන්න එය හේතුවක් වෙනවා..

නිදසුන්:-
12V 500mA අවශ්‍ය පරිපථයකට, අපි 12v 90Ah බැටරියකින් (කාර් බැටරි) විදුලිය දුන් විට එය එතරම් ප්‍රශ්නයක් නොවුනත්, පරිපථයේ සියුම් කොටසක් Short වූ විට පරිපථය සම්පූර්ණයෙන්ම පවා විනාශ වෙන්න පුලූවන්.
මොකද අපි 12V 2Ah ක ධාරිතාව ඇති බැටරියක අග්‍ර දෙක වයර් එකකින් Short කරනකොට එලියට පනින විදුලි පුළිගුවකට වඩා, 12V 90Ah බැටරියක අග්‍ර දෙක Short කරනවිට විශාල විදුලි පුළිගුවක් පනිනවා. ඉතින් Short වීමකින් ඇතිවෙන ඒතරම් විශාල විදුලි පුළිගුවකට ඉතා කුඩා පරිපථයක් ඔරොත්තු දෙන එකක් නෑ..

නමුත් පරිපථයකට එයට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට අපි ධාරාවක් ලබාදෙන්න ඕනේ. නමුත් ඕනාවට වඩා අධික ධාරාවක් ලබා දුන් විට එය පරිපථයට හානියක් වීම දක්වා දුරදිග යන්න පුළුවන් මතක තබාගත යුතුයි....
ඒනිසා අපි වැඩි ධාරාවක් පරිපථයකට සපයනවනම් එයට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට ප්‍රතිරෝධකයක් (Resistors) යොදා ධාරාව පාලනය කලයුතුයි..

තව දෙයක් කියන්න ඕනේ මේකෙ මං 'Ah' කියලා ලියලා තිබුනා නේද, ඒක ඇම්පියර් නෙමේ. ඒ 'ඇම්පියර් පැය' ඒක ඇවිල්ලා බැටරියක 'ආරෝපණ කාලය' නැතිනම් බැටරියක විද්‍යුත් ආරෝපණ ධාරිතාව මනින ඒකකයක්. මේ ගැන මං වෙන ලිපියකින් පසුව කියන්නම්. සරලව ඒක කියනවනම්..,
12V 2Ah බැටරියකින් කියවෙන්නේ. 12Vක වෝල්ට් අගයක් යටතේ 1A ධාරාවක් පැය 2ක් තිස්සේ දෙන්න පුළුවන් කියන එකයි.

තව උදාහරණයක් බැලුවොත් 12V 90Ah බැටරියකින් අපිට පුළුවන් 12V වෝල්ට් අගයකින් යුත් 1Aක ධාරාවක් පැය 90ක කාලයක් ලබාගන්න.
(බැටරියකින් අපි එකවර ලබාගන්න ඇම්පියර් ගාන වැඩි වෙන තරමට අපිට එම ධාරාව එක දිගට ලබාගත හැකි පැය ගණනත් අඩුවෙන බව මතක තියාගන්න...)

හොදයි එහෙනම් ඔන්න දැන් විද්‍යුත් ධාරාව ගැන ගොඩක් දේවල් කතා කලානේ. දැන් ඉතින් මට යන්න වෙලාව හරි. මං මෙච්චර වෙලා..,
විද්‍යුත් ධාරාව
විද්‍යුත් ධාරාවත් ජල ධාරාවත් අතර ඇති සමානතා
ඇම්පියරය
ඇම්පියරය හා කූලොම් අතර සම්බන්ධය
වෙනත් කරුණු
ආදි ගොඩක් දේවල් ගැන කතා කලානේ. ඉතින් මේ දේවල් ගැන ඕගොල්ලන්ගේ අදහස්, යෝජනා, චෝදනා Comment එකක් තුලින් ඉදිරිපත් කරනවනම් මං සතුටු වෙනවා. එහෙනම්.....ස්තුතියි 👍

මම උදයංග නුවන් 👍👍👍