08/07/2023
Goteik Viaduct ဂုတ်ထိပ်တံတားကြီး ။
မြန်မာပြည်မှာ သံဘောင်တံတားတစ်စင်းကို Welding တွေမပါ Bolt နဲ့ Nut တွေမပါပဲ ဘယ်လိုတည်ဆောက်ကြမည်နည်း ???
၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းအထိ welding နည်းပညာတွေကမတိုးတက်သေးပါဘူး။ အဲဒီခေတ်က forge welding တွေလောက်ပဲရှိပါသေးတယ်။(မီးအပူပေးပြီးတူနဲ့ထုပြီးဆက်တဲ့နည်း)။ ၂၀ရာစုအစပိုင်းလောက်ကြမှ welding နည်းပညာတွေတိုးတက်ခဲ့ပါတယ်။
High strength bolt တွေကလည်း 1960 နောက်ပိုင်းကြမှပေါ်လာတာဆိုတော့ အဲဒီအရင်က သံဘောင်တံတားတွေကိုဘယ်လိုတည်ဆောက်ခဲ့ကြသလဲ။ Structural steel လို့စပြီးအသုံးပြုတာက 1870-80 ဝန်းကျင်လောက်မှစတင်အသုံးပြုခဲ့ကြပါတယ်။
ASTM( American Society for Testing and Material) စတင်ပေါ်ပေါက်လာတာကလည်း 1898ခုနှစ်တွင်ဖြစ်ပါသည်။ 1898 မတိုင်ခင်က steel တွေရဲ့Quality တွေကိုထိမ်းချုပ်တဲ့အဖွဲ့အစည်းတွေလည်း မရှိသေးပါဘူး။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အင်္ဂလိပ်လက်ထက်1899 ခုနှစ်တွင် ဂုတ်ထိပ်တံတား တည်ဆောက်ခဲ့ပါသည်။ Bolt ,Net တွေ Welding တွေလုံးဝမသုံးခဲ့ဘူးလို့ယူဆရပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အဲဒီနည်းပညာတွေ မရှိသေးလို့ပဲဖြစ်ပါတယ်။
ဘာတွေသုံးခဲ့သလဲဆိုတော့ Rivet (သံမှို) တွေမြောက်များစွာအသုံးပြုခဲ့ကြရပါတယ်။ Rivet တွေကိုမီးအပူပေးရပါတယ်၊ပြီးတော့မှသုံးမဲ့အပေါက်ထဲထည့်ပြီး မအေးခင် တူနဲမြန်မြန်ထုရပါတယ်။(Rivet gun နဲ့လည်းဖြစ်နိုင်သည်)။ကျွမ်းကျင်တဲ့လုပ်သားတွေလိုပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဟိုးအရင်က သံပေါင် တံတားဟောင်းတွေကိုလည်းဒီ Rivet တွေသုံးပြီးဆောက်လုပ်ခဲ့ကြရသောကြောင့် တံတားတစီးပြီးဖို့ အချိန်တော်တော်ကြာပါတယ်။
ဂုတ်ထိပ်တံတား (Goteik Viaduct)ကိုစတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့တာက 28-04-1899 မှာဖြစ်ပြီး 01-01-1900 မှစတင်အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။
တည်ဆောက်ချိန်ကာလ ၈လသာကြာခဲ့ပါတယ်။ အတော်လေးမြန်တယ်လို့ပြောရပါမယ် ။Pennsylvania and Maryland Bridge Construction Company ကတည်ဆောက်ခဲ့ပါတယ်။ လိုအပ်တဲ့သံဘောင်တွေကိုတော့ Pennsylvania Steel Company(USA) ကနေထုတ်ပြီး မြန်မာပြည်အရောက်သင်္ဘောနဲ့သယ်ခဲ့ကြပါတယ်။
တံတားအရှည်က689m(2260ft)ရှိပြီးအမြင့်ကတော့ 102m (335ft)ရှိပါတယ်။ 12m အရှည်ရှိတဲ့ Steel Frame Tower 15 ခုနဲ့ထောက်ပံ့ထားပါတယ်။ Double tower (24m)တခုပါရှိပါတယ်။ ဒီ Tower တွေက 37m အရှည်ရှိတဲ့ Steel Truss 10ခု ကို support လုပ်ထားပါတယ်။ ကျန်တာတွေက Plate girder 6ခုရှိပါသေးတယ်။
အဲဒီခေတ်အခါကတော့ သုံးထားတဲ့
technical and natural condition အရ World standard Masterpiece တံတားတစင်းဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အခုတော့ ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးတံတားစာရင်းမှာ No.94 နေရာမှာရှိနေပါသေးတယ်။(ပုံကြည့်ရန်)။
သုံးထားတဲ့ steel grade တွေက ASTM Table အရ A7(bridge) ဖြစ်ဖို့များပြီး Tensile strength 55ksi (380MPa) ရှိမယ်လို့ယူဆရပါတယ်။ ပြောရရင်တော့ Tensile strength က Eurocode အရ S355 လောက်ရှိမယ်ထင်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့်လဲအခုအချိန်ထိသံချေးသိပ်မတက်ပဲ အကောင်းအတိုင်းမြင်တွေ့နေရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
1960 နောက်ပိုင်း High strength friction bolt တွေပေါ်လာပြီး သံဘောင်တံတားတွေတည်ဆောက်ရတာ မြန်ဆန်လာပါတယ်။ Rivet တွေကိုတော့အသုံးမပြုတော့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ Rivet တွေကိုအထင်မသေးလိုက်ပါနဲ့။ ယနေ့ခေတ်လေယဉ်အသေးအကြီးတွေအစ တိုက်လေယဉ်တွေအဆုံး ဒီ Solid rivet တွေကိုအသုံးပြုနေကြစဲဖြစ်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ vibration ကြောင့်ပါ။ Bolt and nut တွေက vibration ရှိရင်ပြုတ်ထွက်လာနိုင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပါသည်။
မြန်မာပြည်မှာတော့ သံလျင်တံတားအမှတ် ၁ (1985-1993)အထိ Rivet တွေကိုအသုံးပြုခဲ့တယ်လို့သိရပါတယ်။
ဗဟုသုတအဖြစ်ရေးခြင်းဖြစ်ပါသည်။
KSL
Knowledge share
Reference: Handbook of Steel Construction, 8th Edition, CISC, 2004.
Page
https://www.facebook.com/profile.php?id=100077450802364