Nghieu Thien Art Nest

20/06/2026

20/06/2026

LỌNG BƯỚM CÁCH TÂN - NHỊP CẦU NAM BẮC

Lọng bướm là một loại hình mỹ thuật dân gian độc đáo từng xuất hiện trong đời sống văn hóa của người Kinh ở Bắc Bộ. Trên những chiếc lọng xưa, hình tượng bươm bướm không chỉ mang ý nghĩa trang trí mà còn hàm chứa nhiều lớp nghĩa cát tường. Người xưa liên hệ chữ điệp (蝶 - con bướm) với âm đọc gần gũi của chữ điệt (耋 - chỉ tuổi cao), từ đó gửi gắm lời chúc trường thọ, sức khỏe. Hình ảnh bướm đàn trang trí trên phần cánh lọng bướm còn tượng trưng cho sự sum vầy, con cháu đông đúc, gia đạo hưng thịnh trường tồn.

Tuy nhiên, cùng với những biến động của thời gian, nghề làm lọng bướm dần mai một và gần như thất truyền suốt gần một thế kỷ. Mãi đến những năm gần đây, loại hình nghệ thuật này mới được hồi sinh bởi họa sĩ Phùng Nguyễn Anh Khoa, một người con của Nam Bộ mang lòng yêu mến di sản văn hóa dân tộc. Từ nỗ lực phục dựng ấy, lọng bướm một lần nữa hiện diện trong đời sống đương đại và tiếp tục truyền cảm hứng cho nhiều nghệ sĩ sáng tạo nên những biến thể mới.

Lọng bướm của Nghiêu Thiên được hình thành từ tinh thần tiếp nối đó. Mình vẫn giữ kết cấu, ngôn ngữ tạo hình và những đồ án trang trí cốt lõi của lọng bướm truyền thống, đồng thời đưa vào tác phẩm mới những hình ảnh đặc trưng của văn hóa Nam Bộ như trái măng cụt, quả mận (roi) là những loại trái cây quen thuộc trong đời sống thường nhật và thường xuất hiện trên bàn thờ gia tiên của người dân phương Nam. Không chỉ vậy, các loại quả này còn được tìm thấy trên nhiều đồ án chạm khắc cột kèo tại đình, miếu và chùa chiền Nam Bộ, phản ánh một mỹ cảm địa phương phong phú và đặc sắc.

Sự xuất hiện của những họa tiết Nam Bộ trên nền tảng một di sản có nguồn gốc từ miền Bắc không nhằm thay đổi bản chất của lọng bướm, mà là một cách kể tiếp câu chuyện của nó trong bối cảnh mới. Những hoa văn truyền thống vẫn được giữ gìn như sợi dây nối với cội nguồn, trong khi các hình tượng mới trở thành dấu ấn của hành trình hồi sinh và lan tỏa.

Với Nghiêu Thiên, chiếc lọng bướm cách tân không chỉ là một tác phẩm mỹ thuật. Đó còn là biểu tượng cho sự gặp gỡ giữa hai miền đất nước: một di sản được sinh ra ở miền Bắc, được hồi sinh tại miền Nam, rồi từ miền Nam tiếp tục lan tỏa trở lại khắp mọi miền trong và ngoài Tổ quốc, lọng bướm đã mang trong mình câu chuyện của sự kế thừa, tiếp nối và sáng tạo không ngừng.

Thông qua tác phẩm này, Nghiêu Thiên mong rằng những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc sẽ không chỉ được lưu giữ như những ký ức đẹp của quá khứ, mà còn tiếp tục được bồi đắp bằng hơi thở của thời đại, để luôn sống động trong đời sống đương đại. Bởi chỉ khi được yêu thương, thực hành và trao truyền qua nhiều thế hệ, những di sản như lọng bướm mới có thể tiếp tục cất cánh, mang theo tinh thần và bản sắc Việt trên hành trình đi về phía tương lai.

Lọng bướm cách tân sáng tác bởi Trần Nhật
Hình ảnh bởi Thời Quang

18/06/2026

LỌNG CUA - BIỂU TƯỢNG CỦA ĐẠO HỌC VÀ CÔNG DANH SỰ NGHIỆP

Lọng cua là tác phẩm Nghiêu Thiên thực hiện trong năm 2025 và có cải tiến làm cho hoàn thiện hơn trong năm 2026, tiếp nối với Lọng cá trong chuỗi lọng với chủ đề về thủy tộc.

Khi nghĩ về con cua, Nghiêu Thiên thường thấy ở đó một hình ảnh khá thú vị trong cách nhìn của người Á Đông. Cua là sinh vật sống giữa hai cõi thủy và thổ, thân có giáp cứng. Trên cạn thì bò ngang nhưng xuống nước lại có thể tùy theo thế nước mà bơi tiến, lùi, chéo, thẳng. Có lẽ vì vậy mà người xưa nhìn con cua như một biểu tượng của sự bền bỉ và linh hoạt, biết giữ mình mà cũng biết thuận theo hoàn cảnh.

Trong Hán Việt, chữ 蟹 (giải - con cua) lại đồng âm với 解 (giải - hiểu rõ, cởi mở, hóa giải). Nên đôi khi con cua cũng được xem như hình ảnh gợi đến sự minh triết và khả năng giải thông những điều còn vướng mắc.

Cua mang lớp mai gọi là giáp (甲), cũng là thiên can đứng đầu trong hệ thống thập thiên can. Vì vậy, từ xưa hình tượng cua thường gắn với ý nghĩa khai mở, dẫn đầu và đỗ đạt. Vào dịp Trung Thu, lồng đèn hình cua từng được giới học trò yêu thích như một lời chúc cho con đường học vấn hanh thông; đồng thời hình ảnh cua cũng xuất hiện trên nhiều vật phẩm văn phòng tứ bảo như chặn giấy, gác bút hay nghiên mực với ý nghĩa cầu mong công thành danh toại. Mở rộng hơn, cua có thể được xem là biểu tượng cho khát vọng vươn tới thành công và thành tựu trong công danh sự nghiệp.

Trong đời sống người Việt, con cua lại mang một vẻ bình dị hơn. Nó gắn với ruộng đồng, sông nước và mùa hạ, mùa của sinh trưởng và chuyển động. Ở một số nơi, trong mâm tam sênh khi cúng đất đai hay nhập trạch, người ta cũng bày cua như một biểu trưng cho hòa khí và an địa.

Quan sát hình thể con cua khi gặp nguy có thể thấy hai càng giương lên, chân tỏa ngang. Nghiêu từng được nghe các cụ ví thế ấy với tung và hoành (縱橫):
螯舉應縱天，足循和橫地
Ngao cử ứng tung thiên, túc tuần hòa hoành địa
(Càng giương cao ứng với trời, chân sải thuận hòa cùng đất).

Trong phiên bản đầu tiên của Lọng cua, con cua ôm chiếc khánh khắc bốn chữ “Tôn Sư Trọng Đạo” như một lời tri ân dành cho đạo học và những người thầy. Đó là lời nhắc về lễ nghĩa, về sự kính trọng đối với người truyền dạy tri thức và con đường học vấn.

Sang phiên bản tiếp theo, chiếc khánh được thay bằng một viên minh châu. Không còn những lời huấn thị hiện hữu, viên ngọc trở thành biểu tượng của tri thức và sự khai sáng, một điểm sáng lặng lẽ mà người học luôn hướng tới giữa biển kiến thức bao la.

Với Nghiêu Thiên, hình ảnh con cua trong chiếc lọng không chỉ là một hình tượng trang trí. Nó là ẩn dụ cho người học trò giữa biển học mênh mông: lặng lẽ, bền bỉ và không ngừng kiếm tìm viên minh châu của tri thức. Mỗi bước tiến trên hành trình ấy đều mang theo dấu ấn của những người thầy đã trao truyền ánh sáng, để từ đó con đường phía trước dần được mở rộng và sáng rõ hơn.

Tác giả lọng cua: Trần Nhật

17/06/2026

LỌNG CÁ - BIỂU TƯỢNG CỦA TÀI LỘC SUNG TÚC VÀ SỰ BỀN CHÍ

Ô cá vàng - Lọng cá là một sáng tác mang phong cách cổ phong của Nghiêu Thiên trong năm 2024, lấy ý tưởng từ Lọng bướm, một loại đồ trang trí nội thất độc đáo trong văn hóa dân tộc Kinh vùng Bắc Bộ Việt Nam. Từ hình thức lọng bướm cổ truyền, tác phẩm được phát triển thành Lọng cá, mang tên “Ô cá vàng”, vừa kế thừa tinh thần truyền thống, vừa mở ra ngôn ngữ tạo hình mới trong sáng tác của họa sĩ.

Nếu Lọng bướm truyền thống tượng trưng cho chúc thọ và an khang, dựa trên sự đồng âm giữa “Điệp” (蝴蝶 - bươm bướm) và “Điệt” (耄耋 - tuổi thọ cao), thì Ô cá vàng lại khơi mở một tầng ý khác, dựa trên lối trại âm giữa “Ngư” (魚 - cá) và “Dư” (餘 - dư dả, sung túc). Từ quan hệ âm vận ấy mà trong văn hóa Á Đông xuất hiện lời chúc trong ngày đầu năm mới là “Niên niên hữu dư” (年年有餘) - quanh năm dư dả, tài lộc sung túc.

Trong mỹ cảm Á Đông, con cá không chỉ gắn liền với sự giàu có, phú quý và sung túc, mà còn biểu trưng cho ý chí bền bỉ và tinh thần cầu tiến. Hình tượng “cá chép vượt Vũ Môn hóa rồng” là ẩn dụ về sự cố gắng vươn lên vượt qua nghịch cảnh, dốc toàn lực để đạt tới minh triết và thành công, chính là biểu tượng chung của khối văn hóa đồng văn: Việt, Trung, Hàn, Triều, Nhật.

Với người Việt, cá còn mang nghĩa thuận hòa, sum vầy và là nguồn sinh khí của nước, bởi nước là yếu tố gắn liền với mùa màng và đời sống nông nghiệp. Cá vì vậy trở thành vật linh cầu phúc, điềm lành trong nghệ thuật dân gian và biểu tượng của sự chuyển hóa, sinh sôi, thịnh vượng.

Trong cấu trúc trang trí của Ô cá vàng, vây và đuôi cá được tạo hình bằng họa tiết thủy ba cuộn sóng, gợi hình ảnh “tài nguyên cổn cổn” (财源滚滚 - của cải dồi dào, cuồn cuộn tuôn chảy như nước). Phần đuôi gồm sáu con cá lớn, mặt trong và mặt ngoài mỗi bên một con, tổng cộng tám con cá, tương ứng với sự chuyển nghĩa số học của dân gian: sáu -> lục -> tài lộc, tám -> bát -> phát triển.

Toàn bộ hệ hình trong Ô cá vàng không chỉ là sự kết hợp giữa thẩm mỹ và biểu tượng, mà còn là nỗ lực của Nghiêu Thiên với mong muốn tái tạo tinh thần văn hóa Việt trong hình thức đương đại.

Tác giả Lọng Cá Vàng: - Trần Nhật
Hình ảnh: Thời Quang

09/06/2026

"Kết Một Mối Dây" - 2026 của Nhóm Gấp x Đôi chúng tôi đã khép lại. Đến bây giờ Nghiêu vẫn còn bồi hồi vì những luồng phản hồi tích cực mà chúng tôi và tác phẩm của chúng tôi đã nhận được từ mọi người.

Khi công chúng đến xem các tác phẩm của chúng tôi ở "Kết Một Mối Dây", đã có nhiều câu hỏi được đặt ra về kỹ thuật sáng tác, về ý niệm trong từng tác phẩm, về cảm xúc của các tác giả muốn mang đến cho người xem là gì... Trong tất cả, có một câu hỏi khiến Nghiêu tôi nhớ hoài, đó là:

"Khi hành trình dài từ “Tìm Một Mối Dây”, “Thắt Một Mối Dây” đến “Kết Một Mối Dây” đã khép lại, điều gì là thứ anh muốn giữ lại nhất?"

Có lẽ điều tôi muốn giữ lại nhất không phải là những tác phẩm, cũng không phải những thành quả hữu hình của ba năm qua.

Điều tôi muốn giữ lại là con người,

Là những người đã đồng hành cùng Nghiêu tôi trong hành trình này. Đã có những người đến với triển lãm rồi đi, có những người sau bận ấy mùa triển lãm vẫn còn quay lại. Và hơn hết, nhóm 7 người với cái tên kì cục "GấpxĐôi" của chúng tôi vẫn ở lại và đồng hành cùng nhau. Chính những cuộc tìm gặp tình cờ, thắt gút và kết lại mối duyên đó đã làm cho hành trình này của tôi trở nên có ý nghĩa.

Sau cùng, nghệ thuật có thể là cái cớ để chúng ta gặp nhau, nhưng thứ còn lại sau nghệ thuật vẫn luôn là con người và những "mối dây" liên kết giữa con người với nhau, Nghiêu tôi mong rằng nó sẽ còn thêm dài mãi.

Trần Nhật

06/06/2026

Lọng đã mở được 4 ngày rồi, những mối dây của chúng ta đã lướt qua nhau chưa?

Hẹn các bạn đến giao lưu cùng nghệ sĩ của nhóm GấpxĐôi trong buổi art tour ngày mai, từ 15h chủ nhật ngày 07/06/2026 tại Hội mỹ thuật Tp.Hồ Chí Minh, số 218A Pasteur, Phường Xuân Hoà.