12/05/2026
Sint-Mariagasthuis
Het Sint-Mariagasthuis in Antwerpen-Berchem werd ontworpen volgens het vooruitstrevende principe van de ‘paviljoenen in het park’: een zorgsite met afzonderlijke gebouwen, verbonden door elegante galerijen en ingebed in groene tuinzones die actief bijdroegen aan het herstelproces. Licht, lucht en hygiëne vormden de kern van deze 19de-eeuwse zorgarchitectuur. Grote ramen, beglaasde daken en gebogen circulatieruimtes moesten niet alleen comfort bieden, maar ook besmetting beperken en het welzijn van patiënten versterken.
Het oorspronkelijke masterplan van architect Richard Vaes werd echter nooit volledig gerealiseerd. De economische context na de oorlog maakte de ambitieuze paviljoentypologie moeilijk haalbaar. In de decennia nadien evolueerde de zorgarchitectuur daarom naar compactere en efficiëntere gebouwen.
🔎Met het CHE-rapport brengen we de erfgoedwaarden van het complex in kaart. Via archiefonderzoek en bouwhistorische analyse brengen we de gelaagde ontwikkelingsgeschiedenis van de site in beeld. Het CHE-rapport vormt daarbij een inhoudelijke basis voor een toekomstgerichte omgang met het complex.
F1: voorgevel aan het Vredesplein, niet gedateerd
F2: plannen 1897 door Richard Vaes, gedeeltelijk gerealiseerd
F3: plan en tekening 1992, van ziekenhuis naar verzorgingshuis, gerealiseerd
F4: naoorlogse bouwcampagne
F5: hoofdtrap centrale deel, niet gedateerd
F6: voormalige galerijen centrale deel, niet gedateerd
Bronnen: Felixarchief en facebookpagina 'Berchem het slijkdorp' (foto 1)