14/02/2022
13 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2022.
Παγκόσμια ημέρα ραδιοφώνου.
Λόγω της μεγάλης αγάπης μου για την ραδιοφωνία επιτρέψτε μου, σήμερα που γιορτάζει το ραδιόφωνο να παραθέσω ένα ομολογουμένως μακροσκελές, αλλά ελπίζω χρήσιμο, ιστορικό του.
Η Παγκόσμια Ημέρα Ραδιοφώνου καθιερώθηκε με απόφαση της UNESCO την 29η Σεπτεμβρίου 2011, έπειτα από πρόταση της Ισπανικής Ακαδημίας Ραδιοφώνου. Αρχικά, η πρόταση των Ισπανών ήταν να τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα Ραδιοφώνου την 30η Οκτωβρίου, σε ανάμνηση της περίφημης εκπομπής του Όρσον Γουέλς το 1938, που έμεινε στην ιστορία ως ο «Πόλεμος των Κόσμων». Η UNESCO, όμως, αποφάσισε διαφορετικά και πρόκρινε τη 13η Φεβρουαρίου, ημερομηνία κατά την οποία το 1946 πρωτολειτούργησε το ραδιόφωνο του ΟΗΕ. Σκοπός της Παγκόσμιας Ημέρας Ραδιοφώνου είναι ο εορτασμός του ραδιοφώνου ως μέσου μαζικής επικοινωνίας, η βελτίωση της διεθνούς συνεργασίας μεταξύ των ραδιοφωνικών οργανισμών και η ενθάρρυνση των μεγάλων διεθνών δικτύων, όσο και των τοπικών ραδιοφώνων, να προωθήσουν την πρόσβαση στην πληροφόρηση και την ελευθερία της έκφρασης στα ερτζιανά. Δύσκολα μπορούμε να φανταστούμε σήμερα την καθημερινότητά μας, χωρίς ραδιοφωνικές εκπομπές, βυθισμένη στη σιωπή των ερτζιανών κυμάτων. Κι όμως αυτό συνέβαινε πριν από λίγα χρόνια, μέχρι που μια ομάδα πρωτοπόρων, επιστημόνων και εφευρετών, άνοιξε το δρόμο για την αξιοποίηση του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος. Πρώτος ήταν ο Χάινριχ Ρ. Χέρτζ, που από το 1886 ως το 1888, απέδειξε με πειράματα την πρακτική εφαρμογή της θεωρίας των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων του Μάξγουελ. Προς τιμήν του τα κύματα αυτά ονομάστηκαν από τότε Ερτζιανά.
Ακολούθησε ο Σερβο-αμερικανός εφευρέτης και επιστήμονας Νίκολα Τέσλα (1856-1943), ο οποίος το 1891 παρουσίασε στο κοινό την πρώτη ασύρματη μετάδοση της ενέργειας, που ήταν τότε γνωστή ως “Φαινόμενο Τέσλα”.
Το 1893 ο Τέσλα άρχισε να πειραματίζεται στα ραδιοκύματα και, τελικά, να περιγράφει τις βασικές αρχές της ραδιεκπομπής. Σε μια σειρά από διαλέξεις και επιδείξεις στο Σεντ Λούις του Μιζούρι και στο Ινστιτούτο Φραγκλίνου στη Φιλαδέλφεια, ο Τέσλα απέδειξε πως ήταν εφικτή μια ραδιομετάδοση. Έτσι γεννήθηκε το ραδιόφωνο!
Την 13η Μαρτίου 1895, την εποχή που ο Τέσλα ήταν έτοιμος να κάνει το μεγάλο άλμα και να υλοποιήσει την πρώτη φάση του σχεδίου του, που αφορούσε την κατασκευή μεγάλων πομπών και δεκτών, μια ύποπτη πυρκαγιά, κατέστρεψε το εργαστήριο του στη Νέα Υόρκη και σημειώσεις, σχέδια, μοντέλα συσκευών, ταλαντωτών, επαγωγικών κινητήρων καθώς και ολόκληρο το πολύτιμο τεχνικό του αρχείο.
Το 1896 ο Τέσλα συνέχισε στο νέο του εργαστήριο τα πειράματα του πάνω στα ρεύματα υψηλής συχνότητας και στη ραδιοεπικοινωνία. Τότε συνέλαβε την ιδέα του Παγκόσμιου Συστήματος μετάδοσης πληροφοριών και ενέργειας, που θα στοίχειωνε τη σκέψη του για τις επόμενες δεκαετίες. Την άνοιξη του 1897, σ’ έναν πρόχειρο πειραματικό σταθμό έξω από τη Νέα Υόρκη, ο εφευρέτης κατόρθωσε να εκπέμψει ραδιοσήματα σε απόσταση 40 χιλιομέτρων. Τότε κατοχύρωσε και το βασικό σχέδιο ραδιοτεχνικής, το οποίο και εκμεταλλεύτηκε στη συνέχεια ο Γουλιέλμο Μαρκόνι προκειμένου να κατασκευάσει το πρώτο ραδιόφωνο , μια εφεύρεση που δικαιωματικά ανήκει στον Τέσλα.
Στις αρχές του 1898 ο Τέσλα πραγματοποίησε στόν προβλήτα του λιμανιού της Νέας Υόρκης μια πετυχημένη δοκιμή ενός μοντέλου τηλεκατευθυνόμενου πλοιαρίου. Εκεί συνέρευσε μεγάλο πλήθος, που έκπληκτο παρακολούθησε τον εφευρέτη να κάνει επίδειξη του τηλεκατευθυνόμενου πλοιαρίου του και να εξηγεί τις αρχές της ρομποτικής και του αυτοματισμού.
Από τον Μάιο του 1899 μέχρι τις αρχές του 1900 ο Τέσλα πραγματοποίησε μια σειρά από πειράματα στο Κολοράντο Σπρινγκς σε υψόμετρο 2.200 μέτρων πάνω στην ασύρματη μεταφορά της ενέργειας. Αυτή η γνώση ήταν απαραίτητη στον Σερβο-αμερικανό εφευρέτη προκειμένου να υλοποιήσει το Παγκόσμιο Σύστημα μεταφοράς σημάτων και ενέργειας, που οραματιζόταν.
Παράλληλα, με αρχική χρηματοδότηση του τραπεζίτη Τζ. Π. Μόργκαν, άρχισε να κατασκευάζει στο Γουόρντεκλιφ του Λονγκ Άιλαντ έναν γιγαντιαίο πύργο, που θα λειτουργούσε ως ο πρώτος παγκοσμίως μεταδότης ραδιοσημάτων και ενέργειας. Στις 12 Δεκέμβρη του 1901 ο Ιταλός Γκουλιέλμο Μαρκόνι έστειλε το γράμμα S από τη μια πλευρά του Ατλαντικού στην άλλη. Συγκεκριμένα ο Μαρκόνι εξέπεμψε ραδιοκύματα από το νότιο άκρο της Αγγλίας, χρησιμοποιώντας ένα αερόστατο για να ανυψώσει την κεραία όσο το δυνατόν ψηλότερα και τα σήματα αυτά ελήφθησαν στη Νέα Γη.
Έτσι η εφεύρεση του ραδιοφώνου κατοχυρώθηκε αρχικά στον Γουλιέλμο Μαρκόνι. Σύντομα οι πάντες έμαθαν πως ο Ιταλός εφευρέτης ήταν ο “πατέρας του ραδιοφώνου”.
Τελικά, κι ενώ όλος ο κόσμος συνέχισε να πιστεύει πως ο Μαρκόνι ήταν ο εφευρέτης του ραδιοφώνου, το 1943, λίγους μήνες μετά τον θάνατο του Τέσλα, το Ανώτατο Δικαστήριο των Η.Π.Α. αποφάσισε να αποκαταστήσει τον Σερβο-αμερικανό εφευρέτη και αποφάνθηκε πως ο Τέσλα ήταν ο πραγματικός εφευρέτης του ραδιοφώνου. Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου δεν έλαβε υπόψη της το γεγονός πως ο Μαρκόνι πέτυχε όντως να εκπέμψει το πρώτο διαμορφωμένο ραδιοσήμα, αλλά το γεγονός πως το κατάφερε αυτό χρησιμοποιώντας έναν συνδυασμό από προϋπάρχουσες πατέντες του Τέσλα με ελάχιστες βελτιώσεις.
Τα Χριστούγεννα του 1906 στην Νέα Υόρκη ο Ρέτζιναλντ Φέσεντεν μετέδωσε για πρώτη φορά φωνή και μουσική μέσω ραδιοκυμάτων. Αργότερα ήρθε ο Ντε Φορέστ για να εφεύρει την ηλεκτρονική λυχνία, η οποία ήταν η βασική μονάδα για την λειτουργία του ραδιοφώνου για τα επόμενα 50-60 χρόνια. Μέχρι τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο το ραδιόφωνο ήταν ένα μέσο χρησιμοποιούμενο σε ερασιτεχνική βάση και δεν ήταν καθόλου ανεπτυγμένο η διαδεδομένο.
Σταθμός στην ιστορία του ραδιοφώνου αποτελεί η έμπνευση ενός Αμερικανού, του Φρανκ Κόνραντ (Frank Conrad), ο οποίος εργαζόταν ως μηχανικός και ερασιτεχνικά ασχολείτο με το ραδιόφωνο. Ο Κόνραντ τυχαία "βγήκε στον αέρα" για να μεταδώσει τα αποτελέσματα των αγώνων και απέκτησε φανατικό κοινό. Ήταν τότε που μεταδόθηκε και η πρώτη ραδιοφωνική διαφήμιση, ενός καταστήματος στη γειτονιά του Κόνραντ. Η εταιρεία Westinghouse υποστήριξε τεχνικά την εκπομπή του Κόνραντ.
Στις 20 Νοεμβρίου 1920 λειτούργησε ο πρώτος ραδιοφωνικός σταθμός, ο K.D.K.A., που λειτουργεί ακόμη και σήμερα. Το 1926 εμφανίζεται στην αγορά ραδιοφωνικός δέκτης αρκετά εύχρηστος, ποιοτικός και φθηνός. Από τότε το ραδιόφωνο κατακτά το ευρύ κοινό. Στην πορεία εμφανίζεται και η σύσταση σχετικής νομοθεσίας για την οργάνωση τόσο των σταθμών όσο και των συχνοτήτων εκπομπής. Η εδραίωση, όμως, του ραδιοφώνου έρχεται μετά το 1930. Σε αυτή την περίοδο δημιουργείται το καλά οργανωμένο δίκτυο σταθμών (κρατικών και ιδιωτικών) τόσο στην Αμερική όσο και στην Ευρώπη.
Κατά τη διάρκεια του Β' παγκοσμίου πολέμου το ραδιόφωνο και ο Τύπος γίνονται δύο μέσα ανταγωνιστικά μεταξύ τους, γιατί το ραδιόφωνο αποκτά μεγάλο ειδησεογραφικό περιεχόμενο. Η λήξη του πολέμου φέρνει το ραδιόφωνο στην επικαιρότητα και γίνεται ξανά μέσο κυρίως ψυχαγωγικό. Στα τέλη της δεκαετίας του '40 με αρχές της δεκαετίας του '50 το ραδιόφωνο αποκτά ένα νέο ανταγωνιστή, την τηλεόραση η οποία έχει στα χέρια της ένα πολύ δυνατό όπλο έναντι του ραδιοφώνου, την εικόνα. Η ακροαματικότητα του ραδιοφώνου πέφτει κατακόρυφα και οι ραδιοφωνικοί σταθμοί ψάχνουν λύσεις. Η λύση έρχεται το '50-'60 και την εμφάνιση της μουσικής Rock 'n Roll.
Η κρίση ξεπερνιέται και το ραδιόφωνο καθιερώνεται ως αποκλειστικά ψυχαγωγικό-μουσικό μέσο. Τη δεκαετία του '60 αμφισβητείται στην Ευρώπη το κρατικό ραδιόφωνο, γιατί δεν μετέδιδε ροκ μουσική και απορρίπτεται από τη νεολαία της εποχής. Εμφανίζεται η πειρατική ραδιοφωνία με πρωτοπόρο το Radio Caroline στην Αγγλία, το οποίο εκπέμπει από ένα μικρό πλοίο έξω από τα χωρικά ύδατα της Αγγλίας και μεταδίδει μόνο Rock. Η ακροαματικότητά του είναι τόσο υψηλή, που απειλεί το BBC. Ακολουθεί ευρεία διάδοση αυτού του τύπου ραδιοφωνίας σε όλη την Ευρώπη. Μετά από αυτό ακολουθεί η απορρύθμιση (Deregulation) της δεκαετίας του '70 και ουσιαστικά το ραδιόφωνο εισέρχεται στην τελευταία φάση της ωριμότητάς του. Τις λυχνίες αντικαθιστούν τα τρανζίστορς. Το ραδιόφωνο και το κασετόφωνο συνδυάζονται σε μια συσκευή. Η ραδιομετάδοση εμφανίζεται την περίοδο 1921-1922 σχεδόν συγχρόνως σε όλα τα βιομηχανικά κράτη. Γεννιέται από τις αλλαγές της τεχνολογίας των ραδιοεπικοινωνιών και από την ανάγκη των μεγάλων εταιρειών ραδιοηλεκτρικού υλικού, που αύξησαν κατακόρυφα την παραγωγή τους κατά τη διάρκεια του πολέμου, να ανοιχτούν προς την ιδιωτική αγορά, ακόμη και αν ορισμένοι από τους μεγαλύτερους ομίλους, στις ΗΠΑ κυρίως, αντιλαμβάνονται με καθυστέρηση την σημασία της ραδιομετάδοσης. Στις αρχές του 1920 η μη επαγγελματική χρήση της ασύρματης επικοινωνίας περιορίζεται σε μερικούς ερασιτέχνες, που επικοινωνούν μεταξύ τους στα στενά περιθώρια που τους επιτρέπουν οι στρατιωτικές αρχές, οι οποίες δεν δείχνουν να ανησυχούν από την ανάπτυξη ενός μη ελεγχόμενου συστήματος διαπροσωπικής επικοινωνίας, ενώ παράλληλα ενθουσιάζονται με την νέα τεχνική, καλλιεργώντας έτσι μια θετική εικόνα του νέου μέσου. Πριν από το 1914 δημιουργούνται σε όλες τις χώρες πειραματικές ραδιοφωνικές εκπομπές. Στις Η.Π.Α. φοιτητές αρχίζουν να μεταδίδουν δελτία ειδήσεων και μουσικά προγράμματα. Στο Βέλγιο αναμεταδίδουν μια συναυλία κλασικής μουσικής. Ο εφευρέτης Λι Ντε Φορέ, οργανώνει το 1908 τη μετάδοση μιας συναυλίας από τον Πύργο του Άιφελ και το 1910, την αναμετάδοση μιας παράστασης με τον Καρούζο από τη Μετροπόλιταν Όπερα της Νέας Υόρκης. Αλλά ο Λι ντε Φορέ παραγκωνίζεται από τις μεγάλες αμερικανικές βιομηχανικές εταιρείες, που δεν θέλουν να τον ανταμείψουν για τις ευρεσιτεχνίες του, με αποτέλεσμα αυτοί οι πειραματισμοί να μην έχουν συνέχεια. Στη Γαλλία οι μόνες τακτικές εκπομπές είναι η ενημέρωση για την ώρα, που από το 1910 μεταδίδεται δύο φορές την ημέρα από τον Πύργο του Άιφελ, τα δελτία καιρού και το χρηματιστήριο. Όλες αυτές οι εκπομπές διακόπτονται, όμως, κατά τη διάρκεια του πολέμου από τις στρατιωτικές αρχές. Στην Ελλάδα ο πρώτος ραδιοφωνικός σταθμός εξέπεμψε στη Θεσσαλονίκη με πρωτοβουλία του ραδιοηλεκτρολόγου Χρήστου Τσιγγιρίδη το 1926 και για 20 ολόκληρα χρόνια λειτούργησε στην πόλη, μεταδίδοντας τακτικά εκπομπές. Ο πρώτος όμως εθνικός ραδιοφωνικός σταθμός ιδρύθηκε και λειτούργησε στην Αθήνα, αφού στις 25 Μαρτίου του 1938 εγκαινιάστηκε από τον τότε βασιλιά Γεώργιο Β΄, ενώ το 1945 ιδρύθηκε το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας (Ε.Ι.Ρ.) που ανέλαβε την ευθύνη λειτουργίας του σταθμού. Τα χρόνια της ραδιοφωνίας ξεκίνησαν την Κυριακή 27 Απριλίου 1941. Όταν η πρωινή Αθήνα έδινε την εντύπωση έρημης πόλης καθώς τα Γερμανικά στρατεύματα είχαν φθάσει στα προάστια της Ελληνικής πρωτεύουσας. Ο Ραδιοφωνικός Σταθμός Αθηνών εξέπεμπε το τελευταίο του μήνυμα. Ο εκφωνητής με φωνή που έτρεμε από συγκίνηση έλεγε: «Αδέλφια ψηλά το κεφάλι. Ο Σταθμός αυτός ύστερα από λίγο δεν θα είναι Ελληνικός. Μην τον ακούτε πια. Έλληνες, ο αγώνας συνεχίζεται» Τα τελευταία αυτά λόγια του εκφωνητή πνίγονταν από τις πρώτες στροφές του Εθνικού μας Ύμνου.
Σε λίγο Γερμανοί μοτοσικλετιστές κατηφόριζαν από τους Αμπελοκήπους τη λεωφόρο Βασιλίσσης Σοφίας και οι ραδιοθάλαμοι του Ζαππείου καθώς και οι εγκαταστάσεις του πομπού στα Νέα Λιόσια ήταν από τα πρώτα σημεία που κατέλαβε ο εχθρός. Το Ελληνικό ραδιόφωνο που από το πρωί της 18ης Οκτωβρίου 1940 με τις διάφορες εκπομπές του ενημέρωνε και εμψύχωνε το μαχόμενο Ελληνικό Έθνος, σίγησε. Η καταστροφή του πομπού του Ραδιοφωνικού Σταθμού Αθηνών στα Νέα Λιόσια, είχε σαν αποτέλεσμα να μην μπορέσει να λειτουργήσει ο σταθμός την ημέρα της απελευθέρωσης και να μεταδώσει το χαρμόσυνο μήνυμα της Ελευθερίας. Το μήνυμα αυτό μεταδόθηκε από το BBC το οποίο μετέδωσε και έκτακτες ανταποκρίσεις από την ελεύθερη πια Αθήνα. Επειδή δεν υπήρχε δυνατότητα άμεσης επισκευής των εγκαταστάσεων του πομπού στα Νέα Λιόσια αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθεί για τις εκπομπές του Ραδιοφωνικού Σταθμού Αθηνών ένας μικρός ραδιοφωνικός πομπός Τelefunken που διέθετε το Πανεπιστήμιο Αθηνών για τις ανάγκες των εργαστηρίων Φυσικής. Ο πομπός αυτός εγκαταστάθηκε στο Ζάππειο και άρχισε να εκπέμπει και πάλι.
Παράλληλα, οι τεχνικοί της Ελληνικής Ραδιοφωνίας κατόρθωσαν να επισκευάσουν το σταθμό βραχέων κυμάτων της Παλλήνης και έτσι λίγες μέρες μετά την εγκατάσταση στην Αθήνα της κυβέρνησης Εθνικής Ένωσης του Γεωργίου Παπανδρέου ο πομπός αυτός μετέδιδε στα βραχέα κατά τις βραδινές ώρες το πρόγραμμα του Ραδιοφωνικού Σταθμού Αθηνών. Χάρις στην αυταπάρνηση του προσωπικού της η Ελληνική Ραδιοφωνία κατόρθωσε στις δύσκολες ώρες της Κατοχής να ανταποκριθεί πλήρως στις προσδοκίες του Ελληνικού λαού και να εμψυχώσει την Αντίσταση του ενάντια στους κατακτητές. Για τον λόγο αυτό ο θρυλικός «τσοπανάκος» δεν είναι ένα ακόμη ραδιοφωνικό σήμα σαν τα τόσα άλλα που πλημμυρίζουν στις μέρες μας τα ερτζιανά κύματα, αλλά αποτελεί τη μουσική έκφραση σε ραδιοφωνική μετάδοση της απόφασης του Ελληνικού λαού να ζει ελεύθερος. Μεγάλη στιγμή για την Ελληνική ραδιοφωνία είναι όταν επιστρέφει από την Ελβετία όπου σπούδαζε ο Στέφανος Ελευθερίου. Σέ αυτόν χρωστάει το ραδιόφωνο την εξέλιξη του στον τόπο μας.
Σταθμοί στην πορεία του ραδιοφώνου από το 1946 και μετά αποτέλεσαν :
1948 : Την γενική διεύθυνση του ΕΙΡ αναλαμβάνει ο Δημήτρης Σβολώπουλος και διευθυντής προγράμματος ο συγγραφέας Στρατής ιδρύεται ο κεντρικός ραδιοφωνικός σταθμός των Ενόπλων Δυνάμεων. Επίσης εκπέμπουν για πρώτη φορά ο ραδιοφωνικός σταθμός Βόλου και Λάρισας.
1949: Δημιουργείται και ο ραδιοφωνικός σταθμός Ιωαννίνων.
1950 :Δημιουργείται ο ραδιοφωνικός σταθμός Κοζάνης και γενικός Διευθυντής της ΕΙΡ τοποθετείται ο Χριστόδουλος Τσιγάντες.
1952 : Στις 11 Μαΐου στις 18.00 αρχίζει τη λειτουργία του το δεύτερο πρόγραμμα της ΕΙΡ.
1955: Οι πρώτες μεταδόσεις κλασσικής μουσικής ( από 19.00 – 24.00)με τα εγκαίνια του Γ΄ προγράμματος
Από τα τέλη της δεκαετίας του '70, αρχικά η μπάντα των μεσαίων και στη συνέχεια η ζώνη των FM κατακλύζεται από εκατοντάδες ράδιο - πειρατές ερασιτέχνες, που εκπέμπουν προγράμματα, αμφισβητώντας ανοιχτά το ραδιοφωνικό μονοπώλιο της κρατικής ραδιοφωνίας. Ραδιοσταθμό κατασκεύασαν, επίσης, οι φοιτητές του ΕΜΠ κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Πολυτεχνείου κατά της Χούντας το 1973. «Εδώ Πολυτεχνείο , εδώ Πολυτεχνείο…»
1975: Το EIPT μετατρέπεται με το νόμο 230/ 1975 (ΦEK 272) σε ανώνυμη εταιρία και μετονομάζεται σε Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση Α.Ε. Στα πλαίσια τη γενικής εκσυγχρονιστικής προσπάθειας και προσαρμογής των δομών στις προδιαγραφές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, την τελευταία εικοσαετία μόλις, εκσυγχρονίστηκε και ο θεσμός της ραδιοφωνίας. Με το νόμο 1730/1987 ιδρύθηκε νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου για τη ραδιοφωνία και την τηλεόραση. Με την Υπουργική απόφαση 14631/Ζ2/2691/29.5.87 καθορίστηκαν οι προϋποθέσεις και οι όροι ίδρυσης ραδιοσταθμών τοπικής ισχύος, από Δήμους και κοινότητες. Τέλος με το προεδρικό διάταγμα 25/1988 έχουμε την απελευθέρωση της ιδιωτικής ραδιοφωνίας, καθώς τέθηκαν οι όροι ίδρυσης τοπικών ραδιοφωνικών σταθμών και από φυσικά ή νομικά πρόσωπα. Σήμερα η κατανομή των ραδιοφωνικών συχνοτήτων γίνεται από το Εθνικό Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο (ΕΣΡ). Ωστόσο, παραμένει σε μεγάλο βαθμό χαοτική η κατάσταση μια και πολλά ραδιόφωνα, δίχως άδειες, δίχως προσανατολισμό και χωρίς επαγγελματισμό χαλούν την εικόνα. Σήμερα το ραδιόφωνο εξακολουθεί να είναι στις προτιμήσεις εκατομμυρίων ανθρώπων στον πλανήτη που θέλουν να ακούν πρώτα από όλους ειδήσεις, νέα, μουσική, ιστορία και εκπομπές που ενημερώνουν ψυχαγωγούν και κρατούν συντροφιά οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας και σε οποιονδήποτε τόπο.
Σε επίπεδο τοπικής ραδιοφωνίας, στο οποίο είχα την ευτυχία να συμμετέχω, ένας από τους δημοφιλέστερους Δημοτικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς υπήρξε ο ΔΙΑΥΛΟΣ-10 που εξέπεμπε στην συχνότητα των 92,8 MHz από την Κυριακή 13η Δεκεμβρίου 1987 από το STUDIO της Λεωφόρου Αγίου Νικολάου, στο Ίλιον, με τον πομπό τοποθετημένο στην κορυφή Ζαχαρίτσα στο όρος Αιγάλεω. Ο σταθμός δημιουργήθηκε από 10 Δήμους και κοινότητες της Δυτικής Αττικής με παθιασμένους τεχνικούς, ηχολήπτες, ηλεκτρονικούς RF που στην συνέχεια στελέχωσαν άλλους μεγάλους ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς. Μια προσπάθεια που ξεκίνησε με τις καλύτερες προθέσεις , αλλά το εγχείρημα πνίγηκε από αισχρά κομματικά συμφέροντα και εμετικές αντιπαραθέσεις στις πλάτες των τότε εργαζομένων και των δημοτών. Το πνεύμα συνεργασίας, φιλίας , αλληλεγγύης και αγάπης που ζήσαμε ως εργαζόμενοι σε αυτή την επιχείρηση, δεν έχει υπάρξει ποτέ ξανά σε κανένα άλλο εργασιακό περιβάλλον.
Όμως επειδή η τεχνολογία τρέχει ασταμάτητη, να που φτάσαμε και στο ψηφιακό ραδιόφωνο.
D.A.B. λέγεται η τελευταία εξέλιξη της τεχνολογίας στο ραδιόφωνο. Τεχνολογικά θυμίζει την ψηφιακή τηλεόραση μιας και έχει πολλά από τα χαρακτηριστικά της.
Το DAB σημαίνει Digital Audio Broadcasting και είναι το πρότυπο που επιτρέπει στους ραδιοφωνικούς σταθμούς να μεταδίδουν περιεχόμενο ψηφιακά με ποιότητα συγκρίσιμη με εκείνη των CD. Η μετάδοση DAB απαιτεί νέο εξοπλισμό, καθώς είναι εντελώς διαφορετική, αλλά και σε διαφορετικές συχνότητες από το ραδιόφωνο που μεταδίδεται αναλογικά με διαμόρφωση κατά συχνότητα FM μέχρι σήμερα.
Το πρώτο πρότυπο DAB επέτρεψε τη μετάδοση περιεχομένου με ρυθμό bit 128 kbit / s με κωδικοποιητή ήχου MP2. Αντικαταστάθηκε το 2007 από το DAB +, μια σημαντικά βελτιωμένη έκδοση που χρησιμοποιεί τον κωδικοποιητή HE-AAC (ή AAC +). Προς το παρόν, χρησιμοποιείται μόνο η συντομογραφία DAB, αλλά αναφέρεται επίσης στην εκπομπή DAB +, η οποία στην πραγματικότητα, είναι το μόνο πρότυπο που χρησιμοποιείται σήμερα.
Μπορούν να μεταδοθούν στην ίδια συχνότητα DAB, πολλά ραδιοφωνικά κανάλια (multiplex) όπως στην περίπτωση της ψηφιακής επίγειας τηλεόρασης.
Πλεονεκτήματα του DAB
Τα κύρια πλεονεκτήματα του DAB είναι:
Απουσία παρεμβολών μεταξύ καναλιών.
Δεν υπάρχει θόρυβος στην ακρόαση.
Υψηλότερη ποιότητα, συγκρίσιμη με το CD.
Αυτόματη αναζήτηση σταθμού ανά τοποθεσία.
Αναζήτηση με βάση το όνομα ενός σταθμού από μια λίστα σταθμών DAB + στην περιοχή.
Οι σταθμοί DAB μπορούν να εμφανίζουν "R.D.S." (κύλιση κειμένου τύπου ειδήσεων) κατά την αναπαραγωγή.
Άλλοι σταθμοί μπορούν επίσης να προβάλουν εικονίδια (SLS) ή πληροφορίες για το περιεχόμενο που εκπέμπεται.
Χρήσιμα κανάλια δεδομένων για πλοήγηση (Tpeg).
Δυνατότητα παύσης της μετάδοσης και ακρόασης αργότερα.
Λιγότερη ηλεκτρομαγνητική ρύπανση και λιγότερη κατανάλωση ενέργειας αφού από μία κεραία εκπομπής DAB μπορούν να μεταδοθούν έως και 20 ραδιοφωνικά προγράμματα ταυτόχρονα.
Η κύρια καινοτομία είναι η απουσία της κλασικής παρεμβολής του αδύναμου σήματος, χαρακτηριστικού του ραδιοφώνου FM. Εάν ένα ραδιόφωνο DAB «σηκώσει» ένα καλό σήμα, θα μεταδώσει τη μουσική χωρίς καμία παρεμβολή η παραμόρφωση.
Η τεχνολογία D.A.B. έχει και μερικά μειονεκτήματα:
Με ένα αδύναμο σήμα, το DAB δεν ακούγεται.
Πρέπει να τοποθετηθεί απολύτως νέο σύστημα λήψεως στο αυτοκίνητο.
Η κάλυψη δεν έχει ακόμη επεκταθεί σε όλη την Ελλάδα. Προς το παρόν με σύστημα D.A.B. εκπέμπουν μόνο τα κρατικά ραδιόφωνα.
Μεταξύ των μειονεκτημάτων είναι, χωρίς αμφιβολία, το κόστος προσαρμογής του ραδιοφωνικού συστήματος στα αυτοκίνητα, ειδικά εάν είναι ενσωματωμένο στο ταμπλό του αυτοκινήτου ή στην οθόνη του οχήματος.
Εάν το σήμα είναι πολύ χαμηλό, το σύστημα DAB δεν θα μπορεί να αναπαράγει ήχο, η θα ακούγεται με «σπασίματα».
Με ένα ραδιόφωνο FM μπορούμε να δούμε παρεμβολές ή σφύριγμα, αλλά το ραδιόφωνο εξακολουθεί να "ακούγεται" ακόμη και με ένα πολύ βρώμικο και διαταραγμένο σήμα, κάτι στο οποίο το DAB είναι ευαίσθητο (όπως και το ψηφιακό τηλεοπτικό επίγειο).
Όπως και να έχει, ξέχωρα απ την ποιότητα του ακουστικού αποτελέσματος, η μαγεία του ραδιοφώνου δεν θα χαθεί ποτέ. Αποτελεί την παρέα των απανταχού μοναχικών ανθρώπων, των εραστών του ραδιοφώνου, της ακρόασης της φωνής ενός αγνώστου σε μας ανθρώπου, μα ταυτόχρονα τόσο δικού μας απαραίτητου.
Ιωαννης Τσιγκουλης
