10/04/2019
චාමර අමරසූරිය
ඡායාරූප - කැළුම් චාමර
ඇදහැලුණු ධාරානිපාත වර්ෂාවද කෙමින් කෙමින් පහව යමින් තිබේ. ගංවතුරත්, නායයෑම්වලින් බැට කෑ ජනයා ඩෙංගු රෝගයෙන් බැටකන කාලය එළැඹ ඇති බව සෞඛ්ය අංශ වාර්තාවලට අනුව දැක්වේ.
ඉකුත් වසරේද මෙම කාල සීමාව තුළ මෙරටට ඩෙංගු වසංගත තත්ත්වයක් වාර්තා විණි. එක්ලක්ෂ අසූහය දහසකට අධික පිරිසකට ඩෙංගු රෝගය වැලඳුණු අතර ඉන් මිනිස් ජීවිත 430ක් පමණ රටට අහිමි විණි.
1967 වර්ෂයේදී පමණ මෙරටින් ප්රථම ඩෙංගු රෝගියා වාර්තා වී ඇත. එකල සිට වර්ෂ 2009 පමණ දක්වා මෙරට තුළ ඩෙංගු රෝගීන් වාර්තා වී ඇත්තේ වසරකට 3000ක් පමණය.
නමුත් 2009න් පසු ඩෙංගු රෝගීන් 30,000කට අධික පිරිසක් මෙරටින් වාර්තා වූ අතර 2016 වසරින් පසු එය තවත් වර්ධනය විය.
සෞඛ්ය අංශ දත්තවලට අනුව ඩෙංගු රෝගීන්ගේ ව්යාප්තියද වසරින් වසර ඉහළ යයි.
මදුරු කීටයන් බෝවන ස්ථානද විනාශ කිරීම සඳහා සෞඛ්ය බලධාරීන්, මහජනතාව එක්ව කටයුතු කරයි. කානු පද්ධති, වතුර වළවල්, ජලය රැඳෙන ස්ථානවලට කීට නාශක භාවිත කරමින් මදුරු කීටයන් බෝවන තැන් විනාශ කරමින් සහ ඩෙංගු රෝගය ව්යාප්ත කිරීමට දායක වන නිවෙස්වලට නඩු පවරමින් සෞඛ්ය අංශ ඩෙංගු මර්දන කටයුතුවල නිරතව ඇත. එහෙත් ඩෙංගු මර්දන කටයුතුවල ඇති හිස්තැන් හඳුනාගෙන ඇති මාරාන්තික ඩෙංගු මදුරුවා සිය වර්ගයාගේ ව්යාප්තිය සිදුකරමින් සිටී. තත්ත්වය මෙසේ තිබියදී ඩෙංගු මදුරුවා කීට අවධියෙන්ම මර්දනය කිරීමට අවශ්ය උගුලක් මහජන සෞඛ්ය පරීක්ෂකවරයකු විසින් සොයා ගත්තේය.
බොහෝ රටවල ඩෙංගු මර්දන උගුල් භාවිත කළද අප රට තුළ එවැනි උගුල් භාවිත නොකරන තරම්ය. මීට වසර ගණනාවකට ඉහතදී මදුරු උගුලක් ප්රථමයෙන් සොයා ගන්නා ලද්දේ ඇමෙරිකාවේ ආරක්ෂක අංශයේ සේවය කළ වෛද්ය කණ්ඩායමක් විසිනි. ඔවුන් ඊට පේටන් බලපත්රය ගත්තේද වර්ෂ 1999දී පමණය.
ප්රථම වරට මෙරට තුළ සාර්ථක මට්ටමේ ජාතික ඩෙංගු මර්දන උගුලක්
(Dengue trap) සොයාගත් මහජන සෞඛ්ය පරීක්ෂකවරයා "මව්බිම"ට හමුවිණි.
"මට මේ අදහස ආවේ වසර දහයකට කලින්. ඒ කාලේ මම මොරටුව මහ නගර සභාවේ සේවය කළේ. ඒ කාලේ මා සේවය කළ බල ප්රදේශයේ ඩෙංගු රෝගීන් වැඩි වශයෙන් වාර්තා වුණා. අපි මහජනතාව එක්ක එකතු වෙලා නිතරම පරිසරය පිරිසුදු කළත් ඩෙංගු මදුරුවන් මර්දනය කිරීමේ කටයුතු හිතපු තරමට සාර්ථක වුණේ නැහැ"
ඒ ඔහුගේ හඬය.
සිසිර බණ්ඩාර බස්නායක යන නාමයෙන් හැඳින්වෙන අප කථානායකයා මේ වනවිට රාජකාරි කටයුතු කරනුයේ කුරුණෑගල ගනේවත්ත සෞඛ්ය නිලධාරි කාර්යාලයේ කුඹුක්ගැටේ මහජන සෞඛ්ය පරීක්ෂකවරයා ලෙසටය. ඔහුගේ ගම් පළාතද වන්නේ කුරුණෑගල බමුණුගෙදරය. කුරුණෑගල ශාන්ත ආනා විද්යාලයේ ආදි සිසුවකු වන සිසිර බණ්ඩාර බස්නායක ජීව විද්යා අංශයෙන් උසස් පෙළ හැදෑරූ අයෙකි.
"කුඩා අවධියේ ඉඳන් මම නව නිර්මාණ කරන්න වැඩි ආශාවක් දැක්වූවා. ඒ කාලේ මම විද්යා ප්රදර්ශනවලට නව නිපැයුම් ඉදිරිපත් කරලා ජයග්රහණය කරලත් තියෙනවා" ඒ ඔහු මතක් කරනුයේ ඔහුගේ බාල කාලයය.
"මහජන සෞඛ්ය පර්යේෂකවරයකු වූ මට මොරටුවේ රාජකාරි කරන කාලයේ හිතුවා ඩෙංගු මදුරුවා විනාශ කරන උපකරණයක් හදන්න ඕනේ කියලා. මොකද මම ඒ කාලේ දැක්කා ඩෙංගු රෝගයෙන් මිනිසුන් විශාල පිරිසක් දුක් විඳිනවා.
ඔහුගේ එම සිහිනය යථාර්ථයක් වූයේ මීට වසර හතරකට ඉහතදීය. ඔහුට අවශ්ය වූයේ ඩෙංගු කීටයා වැඩිහිටි මදුරුවෙක් වීමට පෙර කීටයා විනාශ කිරීමටය. අත්හදා බැලීම් රාශියක් කළ ඔහු අවසානයේ "ච්ඥදඨභඥබපභන" උපකරණය සාදා නිම කළේය.
එම උපකරණයේ පේටන් බලපත්රයද ගත් සිසිර බණ්ඩාර බස්නායක තව එය වැඩිදියුණු කර ගැනීම සඳහා වෛද්යවරයකු මුණගැසිණි.
ඩෙංගු මර්දනය සම්බන්ධයෙන් විශාල දැනුමක් ඇති වෛද්ය සුභාෂ් මෙන්ඩිස් සමඟ එක්වූ සිසිර බණ්ඩාර බස්නායක ඩෙංගු මදුරු උගුල නව තාක්ෂණයන් භාවිත කරමින් සාදා අවසන් කළේය.
කොළඹ මහ නගර සභාවේ මැද කොළඹ සෞඛ්ය වෛද්ය නිලධාරිවරයා වන වෛද්ය සුභාෂ් මෙන්ඩිස් විදෙස් රටවල භාවිත කරන ඩෙංගු මර්දන උගුල් උපකරණද අධ්යයනය කරමින් මෙම උපකරණය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා සිය දායකත්වය ලබාදුන්නේය.
"ඩෙංගු මදුරුවා බිත්තර දාන්න තෝරා ගන්නේ ඊට සුදුසුම ස්ථානයක්. ඒ ස්ථානයේ ජලය තියෙන්නෙ ඕනේ, උෂ්ණත්වය තියෙන්න ඕනේ. ඒ වගේම ඒ තැන අඳුරු ස්ථානයක් විය යුතුයි. මේ උපකරණය එම සියලු සාධකවලින් සමන්විත වෙලා තියෙන්නේ. මෙම උපකරණයට ජලය ලීටර් 04ක් පමණ දමන්න ඕනේ. මෙහි එක් කොටසක ඇල්ගී, පිදුරු, ගොම සහ වෙනත් රසායනික ද්රව්ය අඩංගුයි. ඒවා සියල්ල ස්වාභාවික රසායනික ද්රව්ය" වෛද්ය සුභාෂ් මෙන්ඩිස් උපකරණයේ ක්රියාකාරිත්වය ගැන මෙලෙස පැවැසුවේය.
"මෙම ජලයේ මේද අම්ලයක් සෑදෙනවා. ඊට ඩෙංගු මදුරුවා සංවේදී වෙනවා. ඒ හරහා තමයි ඩෙංගු මදුරුවා එම උපකරණයට ඇතුළු වන්නේ. පසුව ඩෙංගු මදුරුවා එහි බිත්තර දමනවා. එම බිත්තරයෙන් පැය 24ක් තුළ කීටයෙක් එළියට එනවා. එම කීටයා විනාඩියකට වරක් ජලයෙන් පිටත ඔක්සිජන් ලබාගැනීම සඳහා ජලයෙන් උඩට පැමිණෙනවා. කීටයා උඩට එන කොටසෙහි තියෙන්නේ භූමිතෙල්. භූමිතෙල්වලට කීටයා විනාශ වෙනවා."
මෙම කටයුත්ත සරලව වෛද්යවරයා මෙලෙස පැහැදිලි කළේය.
"ඩෙංගු මදුරුවා බිත්තර දාද්දී එම ජලයේ සාන්ද්රණයක් දමනවා. ඒ දමන්නේ අනෙක් ඩෙංගු මදුරුවන්ටත් එම ස්ථානය බිත්තර දැමීමට උචිත බව හැඟවෙන්න. ඉතිං ටික කාලයක් ඒ උපකරණය ක්රියාත්මක වනවිට එහි එම සාන්ද්රණ ගොඩක් තැන්පත් වෙනවා. ඊට බිත්තර දැමීම සඳහා ඩෙංගු මදුරුවන් විශාල වශයෙන් පැමිණෙනවා" යැයිද වෛද්යවරයා කියා සිටියේය.
"කොළඹ ප්රධාන සෞඛ්ය වෛද්ය නිලධාරි වෛද්ය රුවන් විජයමුණි මහතාත් කොළඹ මහ නගර සභාවේ කීට විද්යාඥවරියක් වන ඉන්දීවරි මිහිඳුකුලසූරිය මහත්මියත් මීට අදාළව සිදුකෙරුණු පරීක්ෂණවලට මා හට ලබාදුන් සහාය මෙහිදී අගය කරනවා" යැයිද වෛද්ය සුභාෂ් මෙන්ඩිස් මෙහිදී සඳහන් කළේය. මෙවැනි උපකරණ නිවෙසෙහි ස්ථාන දෙක තුනක තැබීමෙන් මෙම කටයුත්ත සාර්ථක කර ගන්න පුළුවන් බවද වෛද්යවරයා පවසයි.
මෙම උපකරණය නඩත්තු කිරීම පහසු නිසාත්, මිනිස් සිරුරට හිතකර නිසාත් විදුලිබලය හෝ බැටරි අවශ්ය නැති නිසාත් ලොව මෙය බහුලව භාවිත කෙරේ.
කොටින්ම මෙම උපකරණයෙන් ඩෙංගු මදුරුවන් රැවටෙන්නේය. මෙවැනි නව උපකරණයක් මෙරටට ලබාදුන් මහජන සෞඛ්ය පරීක්ෂකවරයාට සහ වෛද්යවරයාට ලාංකිකයන් වශයෙන් අපගේ හෘදයාංගම ස්තුතිය පළකළ යුතුයි. මන්ද මාරාන්තික ඩෙංගු රෝගයට බිලි වන්නේ අපේම දරුවන් සහ අපේ සහෝදර ජනතාව නිසාය.
