19/03/2020
Earthing System တပ်ဆင်အသုံးပြုမှု
Earthing System ဆိုတာ လျှပ်စစ် တပ်ဆင်အသုံးပြုမှု တဖက်နဲ့ ကျန်တဖက်မှာ Earth Ground နဲ့ ချိတ်ဆက်ထားခြင်းဖြစ်တယ် ဆိုတာကို သဘောပေါက်ကြပြီးြဖစ်ပါတယ်
လူတွေလျှပ်စစ်ကိုဘေးကင်းစွာအသုံးပြုနိုင်ဖို့ လျှပ်စစ်ကို ကြိုတင်ကာကွယ်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ် ဒါကြောင့် Earthing System ကိုအသုံးပြုပြီး ဘေးကင်းအောင် ကာကွယ်ကြပါတယ်
Earthing System ကိုအသုံးပြုပြီး ပါဝင်တဲ့ အရာ၀တ္ထုများကတော့
Conductive Rod
Conductive Plate
Metal Water Pipe
နဲ့ တခြားသောလျှပ်ကူးမှု လွယ်ကူတဲ့ ပစ္စည်းများကိုလည်း အသုံးြပုကြပါတယ်
Earth Electrode တွေကို Copper .Galvanised Iron .Cast Iron စသဖြင့် အသုံးပြုကြပါတယ်
Earth Resistance ဆိုတာကEarth မြေကြီးနဲ့ Earth Electrode ကြားက ခုခံနိုင်မုှကိုခေါ်ပါတယ်
IEEEက ချမှတ်ထားတဲ့အတိုင်း 3 pin Switch Socket Outlet တွေအသုံးပြုတဲ့အခါတိုင်းမှာ Earth Pin ပါဝင်ရပါမယ် ပြီးတော့ သတ္တုနဲ့ပြုလုပ်တဲ့ပစ္စည်းတိုင်း ဥပမာ Generator. Transformer .Motor စသဖြင့် ပစ္စည်းအားလုံးကို Body Earth ချထားပေးရပါမယ်
Earthing System ရဲ့ စနစ်များမှာ
TT System
TNC System
TNS System
TNCS System
IT System ဆိုပြီး ရှိပါတယ်
အရင်ရေးသားဖူးတဲ့ Earthing Systemရဲ့မူလအစက အသုံးပြုလာပုံနဲ့ စနစ် များအကြောင်းကိုအရင်ရေးထားဖူးတဲ့ အတွက် အောက် မှာ ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်ပါတယ် လာမေးထားတဲ့သူတွေအတွက် ပေါင်းပြီး ဖြေပေးလိုက်ပါတယ်နော်
Earthing Systemရဲ့ မူလအစ
ကမ္ဘာပေါ်မှာလျှပ်စစ်အသုံးပြုမှုအစမှာတာ့Earthing စနစ်ကိုဘယ်သူမှအသုံးမပြုခဲ့ကြပါဘူး။Phase နဲ့Neutral ကိုပဲအဓိကထားပြီးလျှပ်စစ်ကိုအသုံးပြုခဲ့ကြပါတယ်။ကျွန်ပ်တို့နေထိုင်ရာကမ္ဘာမြေကြီးဟာအလွန်ကိုလျှပ်ကူးကောင်းတဲ့အရာဝတ္ထုတခုဖြစ်ပါတယ်။အက်ဒီဆင်ကလည်းအဲဒါကိုသဘောပေါက်ပြီး လူနဲ့သတ္တဝါတွေအတွက် ကမ္ဘာမြေကြီးမှာရှိတဲ့ လျှပ်ကူးမှုအားကောင်းပုံကြောင့်ကျရောက်လာနိုင်တဲ့အန္တရာယ်ကိုခန့်မှန်းမိပါတယ်။
လျှပ်စစ်မှာ Earthing စနစ်ကိုဘယ်သူမှအသုံးမပြုခင်သြစတြီးယားမှာရှိတဲ့ကျောက်မီးသွေးတူးဖော်တဲ့ကုမ္ပဏီတွေဟာ လျှပ်စစ်ကိုအဓိကအသုံးပြုကြပါတယ်။အသုံးပြုတဲ့အခါလျှပ်စစ်ကြိုးကိုအသုံးပြုရတဲ့အတွက်ကြိုးတလျှောက်ကိုလျှပ်စစ်စီးတဲ့အခါမီးပွင့်တာ၊ရှော့ခ်ဖြစ်တာစတဲ့အန္တရာယ်အမျိုးမျိုးနဲ့ကြုံတွေ့လာရပါတယ်။
အဲဒီတော့လျှပ်စစ်စီးနိုင်တဲ့အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကိုမှန်ကန်စွာစုစည်းပြီးတခုနဲ့တခုချိတ်ဆက်ကာကမ္ဘာမြေကြီးရဲ့အောက်လွှာကိုသေချာစွာပို့လွှတ်ချိတ်ဆက်ထားမယ်ဆိုရင်လူတွေအတွက်အန္တရာယ်ဖြစ်မှုကိုဟန့်တားနိုင်စွမ်းရှိတာကိုတွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ထိုနည်းကိုသတ္တုတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းတွေမှာနှစ်အတော်ကြာအသုံးပြုခဲ့ပြီးနောက်ဤနည်းကိုအခြေခံပြီးလျှပ်စစ်အသုံးပြုတဲ့နေရာတိုင်းမှာEarthing စနစ်ကိုအသုံးပြုလာပြီး၊ယခုဆိုရင်Earthing စနစ်ပါမှလျှပ်စစ်ကိုအသုံးပြုခွင့်ပြုတဲ့အထိကျယ်ပြန့်လာပါပြီ။
အရာဝတ္ထုတိုင်းကိုလျှပ်စစ်ကစီးနိုင်ပါတယ်။တခုချင်းစီမှလျှပ်ကူးကောင်းတာမကောင်းတ ာဆိုတာပဲကွာပါတယ်။လူကိုယ်ခန္ဓာဟာလည်းလျှပ်ကူးနိုင်တဲ့အရာဝတ္ထုတခုပါ။မြေဒြပ်ထုကြီးဟာလည်လျှပ်စစ်နဲ့ပတ်သက်ရင် လျှပ်ကူးမှုမှာရှောင်လွှဲမရတဲ့အခန်းကဏ္ဍမှာပါဝင်ပါတယ်။
လျှပ်စစ်ရဲ့သဘောကလည်းComplete Circuitဖြစ်မှစီးပါတယ်။ လျှပ်စစ်ကအမှားယွင်းတခုဖြစ်တဲ့အခါမှာWireမှတဆင့်(သို့မဟုတ်)လူ့ကိုယ်ခန္ဓာမှတဆင့်မြေကြီးသို့စီးဆင်းပါတယ်။ကျွန်ုပ်တို့ကိုယ်ခန္ဓာဟာအလွန်လျှပ်ကူးကောင်းတဲ့အရာဖြစ်လို့လျှပ်စီးကခန္ဓာကိုယ်ကိုဖြတ်စီးပြီးGroundသို့စီးပြန်ပါတယ်။
လျှပ်စစ်ဖြန့်ဝေမှုတခုမှာEarthing စနစ်ကိုအသုံးမပြုထားဘူးဆိုရင်မြေပေါ်ကအသုံးပြုမှုနဲ့ကမ္ဘာမြေကြီးရဲ့ကြားမှာ လျှပ်ကာတခု(insulated)သဘောလိုဖြစ်နေမှာပါ။Earthing System ကိုအသုံးမပြုထားတဲ့လျှပ်စစ်ဖြန့်ဝေမှုအားလုံးကိုစုပေါင်းကြည့်တဲ့အခါမှာ ကမ္ဘာမြေကြီးနဲ့အသုံးပြု သူများကြားမှာ အလွန်အားကောင်းတဲ့ခုခံမှုရှိနေမှာပါ။လျှပ်ကာကအားကောင်းနေရင်သိုလှောင်နိုင်စွမ်းကလည်းအားကောင်းလာပြီး၊Current ယိုစိမ့်မှုအလားအလာပိုများပါတယ်။ဥပမာ သံထည်တခုခုကိုလျှပ်စစ်ယိုစိမ့်မှုဖြစ်ပါကCurrent ကလည်းသူသွားချင်ရာကိုမြန်ဆန်စွာစီးကူးတော့မှာဖြစ်ပါတယ်။ဒါကြောင့်လူတွေလည်းဓာတ်လိုက်တာ၊ရှော့ခ်ဖြစ်တာတွေကြုံရပါတယ်။
ဖြန့်ဝေမှုမှာCapacitance နဲ့Inductanceတွေကြောင့်Frequencyအနိမ့်အမြင့်ဖြစ်လာပြီးလျှင်တခါတရံOvervoltageဖြစ်တတ်ပါတယ်။ဒါကြောင့်EarthမချဘဲPower Distributionလုပ်မယ်ဆိုရင်အဆင်မပြေနိုင်ပါ။Capacitanceကြောင့်ထွက်လာမယ့်Current -Fault Currentကိုဟန့်တားနိုင်ရန်Earthing စနစ်ကိုသုံးရပါမယ်။
*** Earthing စနစ်ကCapacitanceမှာဖြစ်လာမယ့် Leakage fault Currentကို Neutral to Earth Connection လုပ်ပြီး Cancelဖြစ်အောင်လုပ်နိုင်ပါတယ်။***
ဒါကြောင့်လျှပ်စစ်အသုံးပြုတဲ့သူတိုင်းဘေးကင်းစေဖို့Earthing စနစ်ကိုမဖြစ်မနေသုံးသင့်ပါတယ်။Earthing ချမယ်ဆိုရင်တော့စနစ်အမျိုးမျိုးဥပမာ-TT,TN S.TNC,TNCS,IT စသဖြင့်နည်းအမျိုးမျိုးရှိပါတယ်။ကမ္ဘာအနှံနိုင်ငံအရပ်ရပ်မှာအသုံးပြုတဲ့စနစ်တွေလည်းကွဲပြားကြပြီး၊အားသာချက်၊အားနည်းချက်အမျိုးမျိုးတော့ရှိကြပါတယ်။ဘယ်စနစ်ကိုပဲသုံးသုံးလူတွေအတွက်လုံခြုံဖို့နဲ့Earthမိဖို့သာအဓိကပါပဲ။
Earth Resistanceကိုယေဘုယျအားဖြင့်2 to 10 ohmsလက်ခံထားပါတယ်။
Tရဲ့အဓိပ္ပါယ်ကလက်တင်ဘာသာစကားTeraမှဆင်းသက်လာပြီးပထဝီမြေကြီးလို့အဓိပ္ပါယ်ရပါတယ်။ဒါကြောင့်Earthingစနစ်ကိုအားလုံးTနဲ့ပဲအစထားပြီးခေါ်ဆိုသတ်မှတ်ပါတယ်။
TT System
ပါဝါဖြန့်ဝေတဲ့သူကလည်းကိုယ်ပိုင်စနစ်နဲ့Earthချထားရပါမယ်။ပါဝါသုံးစွဲသူတွေကလည်းEarthကိုကိုယ့်ဘာသာကျင်းတူးပြီးချကြရပါမယ်။TTစနစ်မှာRCDကိုအသုံးပြုပါတယ်။အားသာချက်ကဓာတ်လိုက်နိုင်တဲ့ပစ္စည်းတွေအားလုံးကိုလျှပ်ကူးမှုဟန့်တားဖြတ်တောက်ပေးနိုင်ပါတယ်။ယခုမြန်မာနိုင်ငံမှာTTစနစ်ကိုအသုံးပြုမှုအများဆုံးဖြစ်ပါတယ်။
TNS System
ပါဝါဖြန့်ဝေသူကEarthချထားရပါမယ်။ပြီးနောက်ဖြန့်ဝေသူကိုယ်တိုင်ကEarth Cableတခုကိုချိတိဆက်ပေးထားပြီးNeutralရောEarthကိုပါတခုချင်းစီးဆက်ထားပါတယ်။အသုံးပြုတွေကတော့ထိုချိတ်ဆက်ပေးထားတဲ့Earth Cableကိုသွားပြီးချိတ်လိုက်ရုံပါပဲ။အဓိကကEarth ကိုအချိတ်ဆက်မိဖို့ပါပဲ။ကိုယ်ပိုင်Earthကျင်းချစရာမလိုအပ်တော့ပါ။
TNC System
ဖြန့်ဝေသူကNeutralကလာမည့်Earthကိုချိတ်ပြီးအသုံးပြုသူထံပို့ဆောင်ပေးရပါတယ်။ထို့ကြောင့်Combine N & E conductorလို့ခေါ်ပါတယ်။အဓိကကEarth ကိုအချိတ်ဆက်မိဖို့ပါပဲ။ကိုယ်ပိုင်Earthကျင်းချစရာမလိုအပ်တော့ပါ။
TNCS System
ထိုစနစ်ကTNSနဲ့TNCကိုပေါင်းစပ်ပြီးEarthing Systemအဖြစ်အသုံးပြုခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
IT System
IT စနစ်မှာတောဖြန့်ဝေသူကိုယ်တိုင်ကEarthing နဲ့ပတ်သက်ပြီးမရှိပါ။သို့သော်ဖြန့်ဝေသူနှင့်Groundကြားမှာတော့ခုခံမှုလိုအပ်ပါတယ်။R=V/I equationကိုပဲအခြေခံပါတယ်။ခုခံမှုများစေလိုတဲ့ Ground SystemမှာFault Current ကိုအနည်းငယ်စီးစေပြီး၊ခုခံမှုနည်းစေလိုတဲ့Ground SystemမှာFault Current ကိုရာဂဏန်းလောက်အထိစီးဆင်းစေနိုင်ပါတယ်။
Earthing SystemဟာPower Distribution ပိုင်းမှာအလွန်အရေးကြီးသောအခန်းကဏ္ဍမှာပါဝင်ပါတယ်။Systemကိုရွေးချယ်ပြီးပြီဆိုရင်Earthingမိအောင်နည်းစနစ်အမျိုးမျိုးနဲ့ပြုလုပ်ရပါတယ်။Earthing System ကိုလည်းစီးကူးမှုကောင်းမကောင်းဆိုတာကတော့Earthကျင်းတူးမယ့်မြေအပေါ်လည်းမူတည်ပါတယ်။မြေအမျိုးမျိုး ဥပမာ မြေစေး၊သဲမြေ၊ရွှံ့မြေ၊ကျောက်မြေ စသဖြင့်Earth Resistance ခံနိုင်မှုအားမတူကြပါဘူး။Resistanceမတူညီတဲ့အလျောက်Earth Rod,Earth Plate,ကျောက်မီးသွေး၊သံ၊သတ္တု၊Earth Powder စသဖြင့်အမျိုးမျိုးသောElectrodeများကိုParallel, Series,Triangle အမျိုးမျိုးဖြင့်လိုအပ်တဲ့ohmတန်ဖိုးရအောင်လုပ်ဆောင်ရပါတယ်။
လုပ်ဆောင်တဲ့နည်းတွေမှာလည်းတွက်ချက်နည်း၊Earth Testing၊Earth Pitရဲ့အကျယ်၊မြေအနေအထားအရထားသင့်တဲ့electrodeရဲ့ထုထည်တို့ကိုတွက်ချက်တဲ့ပုံသေနည်းတွေနဲ့ဆက်လက်ပြုလုပ်ရပါမယ်။
M&E Knowledge Sharing Group
Crd
