18/08/2026
नेपालको सार्वजनिक खरिद ऐन, २०६३ (दफा ८) अनुसार सरकारी वा सार्वजनिक निकायहरूले मालसामान, निर्माण कार्य र परामर्श/अन्य सेवाहरू प्राप्त गर्न मुख्यतया प्रयोग गर्ने खरिदका विधिहरू (Methods of Procurement) निम्नलिखित छन्:
१. मालसामान, निर्माण कार्य र अन्य सेवा खरिदका विधिहरू
अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको खुला बोलपत्र (International Open Bidding): राष्ट्रिय स्तरमा पर्याप्त प्रतिस्पर्धा नहुने वा अन्तर्राष्ट्रिय रूपमै प्राविधिक रूपमा सक्षम आपूर्तिकर्ता/निर्माण व्यवसायी चाहिने ठूला आयोजनाहरूका लागि अपनाइने विधि।
राष्ट्रिय स्तरको खुला बोलपत्र (National Open Bidding): नेपालभित्रका आपूर्तिकर्ता वा निर्माण व्यवसायीहरू बीच प्रतिस्पर्धा गराई खरिद गरिने सर्वमान्य विधि।
सिलबन्दी दरभाउपत्र (Sealed Quotation): तोकिएको सीमासम्मको (जस्तै: साना निर्माण कार्य वा निश्चित सीमासम्मका मालसामान) खरिदका लागि सिलबन्दी फारम भरेर गरिने संक्षिप्त खरिद प्रक्रिया।
सोझै खरिद (Direct Procurement): न्यून मूल्यका खरिद, कुनै एउटा मात्र आपूर्तिकर्तासँग मात्र उपलब्ध हुने विशेष सामान वा आकस्मिक अवस्थामा सोझै सामान/सेवा खरिद गरिने विधि।
उपभोक्ता समिति वा लाभग्राही समुदायबाट निर्माण: स्थानीय स्तरमा जनसहभागिता बढाउन र निश्चित रकम सीमासम्मका साना निर्माण कार्यहरू गराउन उपभोक्ता समितिमार्फत गरिने खरिद।
अमानतबाट निर्माण कार्य (Force Account): सार्वजनिक निकाय आफैँले ज्यालादारी वा आवश्यक औजार प्रयोग गरी आफैँ खरिद वा निर्माण कार्य गराउने विधि।
एकमुष्ट दर विधि (Lump Sum Piece Rate): निश्चित र सानो प्रकृतिको निर्माण कार्यका लागि एकमुष्ट दर तोकी खरिद गरिने विधि।
क्याटलग सपिङ (Catalogue Shopping): उत्पादक वा आधिकारिक विक्रेताले सार्वजनिक गरेको दर (Catalogue Rate) अनुसार सोझै सामान खरिद गरिने आधुनिक विधि।
सीमित बोलपत्र (Limited Tendering): आपूर्तिकर्ता वा निर्माण व्यवसायीको सङ्ख्या सीमित भएको अवस्थामा ती सीमित पक्षहरू बीच मात्र प्रतिस्पर्धा गराइने विधि।
बाइ-ब्याक मेथड (Buy-Back Method): पुराना सामान वा उपकरण फिर्ता गरी त्यसको सट्टामा नयाँ सामान वा उपकरण खरिद गर्ने विधि।
२. परामर्श सेवा खरिदका विधिहरू (Consultancy Services)
इन्जिनियरिङ, अध्ययन, अनुसन्धान वा विशेष प्राविधिक सल्लाह लिन परामर्शदाता चयन गर्दा मुख्यतया देहायका तरिकाहरू अपनाइन्छ:
खुला प्रतिस्पर्धात्मक प्रस्ताव आह्वान (Competitive Proposal): आशयपत्र (EOI) र प्रस्ताव (RFP) आह्वान गरी गुणस्तर र लागत (Quality and Cost Based Selection) को आधारमा गरिने प्रतिस्पर्धा।
सोझै वार्ताबाट परामर्श सेवा खरिद (Direct Negotiation): न्यून रकमको परामर्श वा कुनै विशेष दक्षता भएका विज्ञ आवश्यक पर्दा सोझै सम्झौता गरी लिइने सेवा।
