15/03/2026
ความลับ‼️
ของระบบ Grounding ในสถานีไฟฟ้า
ที่คนทั่วไปอาจไม่เคยรู้ ⚡
ระบบที่ถูกฝังไว้ใต้ดินซึ่งกำหนดความปลอดภัยของทั้งสถานีไฟฟ้า
ในงานสถานีไฟฟ้าแรงสูง เช่น 115 kV Substation ระบบที่ดูเหมือนเรียบง่ายอย่าง “สายดิน” แท้จริงแล้วมีรายละเอียดทางวิศวกรรมจำนวนมากที่ซ่อนอยู่
และนี่คือ 5 ความลับของระบบ Grounding ที่วิศวกรไฟฟ้ามือใหม่หลายคนเพิ่งจะเข้าใจจริง ๆ เมื่อได้ทำงานหน้างาน
1️⃣ Grounding ไม่ได้ทำหน้าที่แค่ “ระบายกระแสลงดิน”
ความเข้าใจพื้นฐานคือ
“ระบบกราวด์มีหน้าที่ระบายกระแส Fault ลงดิน”
แต่ในทางวิศวกรรมจริง หน้าที่ที่สำคัญกว่านั้นคือ
ควบคุมการกระจายศักย์ไฟฟ้า (Ground Potential Distribution)
เมื่อเกิดกระแสลัดวงจร กระแสหลายหมื่นแอมป์จะไหลลงดิน
ทำให้เกิด Ground Potential Rise (GPR) หรือการยกตัวของศักย์ไฟฟ้าบริเวณสถานี
หน้าที่ของ Ground Grid คือ
• กระจายศักย์ไฟฟ้าให้สม่ำเสมอ
• ลดความแตกต่างของแรงดันบนพื้นดิน
• ลดอันตรายจาก Step Voltage และ Touch Voltage
ดังนั้น Grounding System จึงเป็น ระบบควบคุมแรงดัน ไม่ใช่แค่สายระบายกระแส
2️⃣ ดินก็สำคัญ โดยเฉพาะค่าความต้านทานดิน (Soil Resistivity) สำคัญมากๆ
คนทั่วไป อาจจะคิดว่า ดินที่นำมาใช้ในสถานีไฟฟ้า ก็เป็นดินทั่วไป จะใช้อะไรก็ได้
ค่าดินวัดครั้งเดียวก็ใช้ได้ตลอด
แต่ความจริงคือคิดผิดครับ ❌
ดินที่นำมาใช้จะต้องมีคุณสมบัติที่ดี มีค่า Soil Resistivity ทีดี
ดังนั้น การจะนำดินมาใช้นั้น ต้องไปวัดค่ากันให้ถึงต้นทาง ของดินก่อนจะนำมาใช้
3️⃣ หินในสถานีไฟฟ้าไม่ได้มีไว้เพื่อความสวยงาม
หลายคนเข้าใจผิดว่าการปูหินในสถานีไฟฟ้าเป็นเพียง
งานภูมิทัศน์
แต่ในความเป็นจริง หินมีบทบาทสำคัญต่อ ความปลอดภัยทางไฟฟ้า
เนื่องจากหินมี
Electrical Resistivity สูงมาก
การปูชั้นหินบนพื้นสถานีช่วย
• เพิ่มความต้านทานระหว่างเท้าคนกับดิน
• ลดกระแสที่ไหลผ่านร่างกาย
• ลดผลกระทบจาก Step Voltage
จึงถือเป็น Surface Layer Protection
4️⃣ สาย Ground Grid ต้องทนกระแสหลายหมื่นแอมป์
เมื่อเกิด Fault ในสถานีไฟฟ้าแรงสูง กระแสที่ไหลลงดินอาจสูงถึง
20 – 40 kA
ดังนั้นการเลือกขนาดสายกราวด์จึงต้องคำนวณจาก
• Fault Current
• Fault Duration
• คุณสมบัติของวัสดุ
ตามมาตรฐาน Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE) เช่น
IEEE Std 80
จึงมักใช้สายทองแดงขนาดใหญ่ เช่น
• 70 mm²
• 95 mm²
• 120 mm²
เพื่อให้สามารถทนกระแสลัดวงจรได้โดยไม่เกิดความเสียหาย
5️⃣ Ground Grid ของสถานีไฟฟ้าอาจยาวหลายกิโลเมตร
สิ่งที่หลายคนไม่เคยรู้คือ
ในสถานีไฟฟ้าขนาดกลาง พื้นที่ประมาณ 30 × 50 เมตร
สาย Ground Grid ที่ฝังอยู่ใต้ดินอาจมีความยาวรวม
มากกว่า 1 – 3 กิโลเมตร
เพราะต้องวางเป็น
• ตาราง Grid
• Ring Ground
• Ground Rod
• Bonding กับโครงสร้างทุกจุด
ทั้งหมดนี้เพื่อสร้าง Equipotential Plane
หรือพื้นศักย์ไฟฟ้าที่ใกล้เคียงกันทั้งสถานี
ระบบ Grounding ในสถานีไฟฟ้าแรงสูง
เป็นระบบที่ คนมองไม่เห็น แต่สำคัญที่สุด
มันไม่ได้มีหน้าที่เพียงแค่ “ต่อสายดิน”
แต่มันคือ
• ระบบควบคุมศักย์ไฟฟ้า
• ระบบป้องกันอันตรายต่อชีวิต
• ระบบที่ต้องรองรับกระแสไฟฟ้าหลายหมื่นแอมป์
และเมื่อเกิดเหตุการณ์ผิดปกติในสถานีไฟฟ้า
ระบบนี้จะเป็นด่านแรกที่รับกระแสไฟฟ้าแทนมนุษย์
นี่คือเหตุผลที่เราต้องให้ความสำคัญกับการออกแบบ Grounding System อย่างจริงจัง
