Ne diyare kû Cûmatê di kîjan deman de ava buye.Lê li gor şikeftên gund mirov dizane kû diroka avabûna gund gellek kevne û gund di dema neolitik de jî hebûye. Ji demen bere de li Cûmatê gelên şaristaniya Mezopotamya jiyan kirine.
ÇAND
Cûmatê gundê Kurda ye û hemû taybetmendiyê çanda Kurda
di nav çanda Cumatê de cîh digre. Xwarinên gund yên ji berê de tên çêkirin li ser agirê ezinga
çêdikin. Gebol, mehîr, mastewa, kutılık, tırşık, nanê xewrê, nanê avkî, cimêlîk, serdimsik, mêrnelmalik, esîl ji wan xwarinen kevnin u hê ji tên çêkirin. ERDÎGARÎ
Cûmatê 136 km dûrê Amedê û 60 km jî dûrê Farqînê ye. Avabûna gund cihekî ciya ye u gund li ser quntar a Çiyayê Êlûnê avabuye. ABORİ
Aboriya gund li ser rezvantiyê xwedikirina ajala ye. Di demen berê da rejî (kömür) jî çêdikirin. Ji xinê wî li hinek ciyên gund çandina genim, nok, nîsk u ce heye. RÊBA
Rêbaya gund di bin bandora rêbaya bejî da ye. Ji berk û gund li cihekî çiya ye zivistane gelek sare û gellek berf dikeve. Havînê jî hênike. Tirkî
Dağcılar, Silvan
Dağcılar, Diyarbakır ilinin Silvan ilçesine bağlı bir köydür. Tarihi
Köyün eski adı Cumat'tır. Dağcılar adı daha sonra verilmiştir. ne zaman dan beri kurulduğu bilinmemekle birlik te daha önceleri ermeni ya da diğer mezopotamya halklarinin yaşadiği bilinmekte ama kimler olduğu kesin bilinmemektedir.......
Kültür
Köyün gelenek, görenek ve yemekleri hakkında bilgi yoktur. cacık.vb.yemekler odun altında ateşlen yapılan yemektir. gebol, mehir...
gelenekleri: kürtlerin genel örf ve adetlerini kapsar ve kürt türk ayrımı yapılmaz herkese kardeş gözöylen bakılır .........
Coğrafya
Diyarbakır iline 136 km, Silvan ilçesine60 km uzaklıktadır. Dağlik bir alanda yerleşim söz konusu ve ilon daği eteğinde kurulmuştur.........
İklim
Köyün iklimi, karasal iklimi etki alanı içerisindedir. dağlik bölge de olduğu için kışları çok soğuk ve çok kar düşmektedir. yazlari ise sern geçmektedir.........
Nüfus
Ekonomi
Köyün ekonomisi bağcılık ve hayvancılığa dayalıdır.Daha önceleri odun kömürü yapmaktaydılar. Uzun yıllar köyde yaşam olmamaktaydı. Ancak 2000 yıllarında tekrar köye dönüş başlamıştır. kısmi tarim yapılır. ekilenler buğday,nohut,çavdar vb. gibi tarim ürünleri ekilir.. küçük ve büyük baş hayvancılık yaygındir.....
Muhtarlık
Yerleşim yerinin köy tüzel kişiliği alması ile birlikte köyün tüzel kişiliğini temsil etmesi için köy muhtarlık seçimleri de yapılmaktadır. Seçildikleri yıllara göre köy muhtarları:
>2010-Kemal Uruç
> 2004 - Ramazan Aktarlı
> 1999 - devlet tarafinda köy boşaltıldı
> 1994 -devlet tarafinda köy boşaltıldı
> 1989 - Mehmet HASANOĞLU
> 1984 -selahattin Kırtay
Altyapı bilgileri
Köyde, ilköğretim2 derslik okul vardır. Köyün içme suyu şebekesi vardır ancak kanalizasyon şebekesi yoktur. Ptt şubesi ve ptt acentesi yoktur. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Köye ayrıca ulaşımı sağlayan yol asfalt olmayıp köyde elektrik vardır fakat telefon hattı yoktur. Sadece cep telefonu sayesinde iletişim kurulur.
