27/10/2025
Ẩn mình giữa thung lũng Sussex là một kỳ quan kiến trúc mà người Anh vẫn gọi bằng giọng trân trọng: Ouse Valley Viaduct, hay còn được biết đến với tên Balcombe Viaduct – cây cầu đường sắt mang vẻ đẹp trật tự và mê hoặc đến mức khiến thời gian dường như ngưng lại. Từ xa, nó hiện ra như một chuỗi nhịp điệu lặp lại vô tận của những mái vòm gạch đỏ, cân xứng đến tuyệt đối; còn khi bước vào bên trong, người ta có cảm giác như đang đi qua hành lang của một nhà thờ được xây nên từ ánh sáng và sự kiên định của con người.
Công trình được khởi công vào năm 1839 bởi công ty London & Brighton Railway, dưới bàn tay của kỹ sư trưởng John Urpeth Rastrick – một trong những người tiên phong của kỷ nguyên đường sắt Anh. Cây cầu cao 29 mét, dài 450 mét, gồm 37 vòm bán nguyệt hoàn hảo, mỗi vòm rộng 9,1 mét, nối liền hai bờ sông Ouse. Gạch đỏ để xây cầu được nhập từ Hà Lan, bởi những người thiết kế tin rằng chỉ loại gạch này mới có thể chịu đựng được mưa gió của miền Nam nước Anh và mang lại sắc đỏ trầm bền vững qua hàng thế kỷ. Trên mỗi trụ cầu là jack arch – một giải pháp kỹ thuật tinh tế giúp giảm lượng gạch mà vẫn đảm bảo độ vững chắc, chứng tỏ tầm nhìn vượt thời đại của những kỹ sư thế kỷ XIX.
Ngày 12 tháng 7 năm 1841, những chuyến tàu đầu tiên chính thức lăn bánh qua Ouse Valley, mở ra hành trình nối London với Brighton. Giữa thế kỷ công nghiệp, nơi mà sắt thép thường được xem là biểu tượng của tiến bộ, cây cầu này vẫn giữ trong mình sự mềm mại của nghệ thuật và cái duy mỹ của thời đại Victoria. Dưới ánh hoàng hôn, gạch ấm lên màu đồng, phản chiếu trên mặt nước sông Ouse như dải lụa dài nối đất và trời.
Trải qua gần hai thế kỷ, cây cầu từng phải gánh chịu hao mòn, với những đợt trùng tu lớn vào thập niên 1890 và sau này từ 1996 đến 1999 do Railtrack, phối hợp cùng Railway Heritage Trust, English Heritage và Hội đồng Hạt West Sussex thực hiện. Năm 1983, Ouse Valley Viaduct được xếp hạng Di tích Lịch sử Cấp II*, trở thành một phần không thể thiếu trong ký ức kiến trúc nước Anh.
Những ai từng đứng giữa các vòm gạch ấy đều hiểu lời Frank Lloyd Wright: “Respect the masterpiece. It is true reverence to man.” Tôn kính kiệt tác chính là tôn kính bàn tay và khối óc của con người. Mỗi viên gạch ở Ouse Valley Viaduct là lời nhắn gửi từ thế kỷ XIX về lòng đam mê, trí tuệ và sự kiên nhẫn – ba yếu tố làm nên linh hồn của mọi công trình vĩ đại.
