08/07/2026
# MỖI QUYẾT ĐỊNH THIẾT KẾ NÊN TẠO RA NHIỀU GIÁ TRỊ .
Có lần, trong lúc cùng một chủ đầu tư đi khảo sát khu đất, anh chỉ vào một khoảng trống rồi hỏi tôi:
"Chỗ này mình nên trồng cây gì cho đẹp?"
Tôi không trả lời ngay.
Tôi chỉ hỏi lại:
"Anh muốn cái cây đó làm được mấy việc?"
Anh cười, có lẽ nghĩ rằng tôi đang nói vui.
Nhưng thật ra, đó là câu hỏi mà tôi vẫn thường tự đặt ra mỗi khi bắt đầu một dự án.
Theo tôi, một quyết định thiết kế chỉ thật sự tốt khi nó không chỉ giải quyết một vấn đề, mà còn tạo ra nhiều giá trị khác cùng một lúc.
Một cái cây trước hết phải đẹp, vì cảnh quan đẹp luôn tạo cảm xúc. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó thì hơi tiếc. Tại sao không chọn một loài cây vừa tạo bóng mát, vừa có hoa theo mùa, vừa có thể cho trái, lá hoặc hoa có thể sử dụng trong bếp hay làm dược liệu? Nếu được bố trí đúng, nó còn góp phần giữ nước cho đất, thu hút chim chóc và côn trùng có ích, tạo nên một hệ sinh thái khỏe mạnh hơn theo thời gian.
Nhưng điều tôi quan tâm hơn cả không nằm ở từng cái cây.
Điều tôi nghĩ đến là cả khu vườn.
Tôi luôn cố gắng lựa chọn và phối hợp các nhóm cây để chúng có thể bổ trợ cho nhau, cùng phát triển và hình thành một hệ sinh thái ổn định. Khi cây phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu và hỗ trợ lẫn nhau, khu vườn sẽ khỏe hơn, ít sâu bệnh hơn, giảm đáng kể nhu cầu chăm sóc và cắt tỉa. Điều đó đồng nghĩa với việc giảm chi phí vận hành trong nhiều năm sau, chứ không chỉ đẹp ở thời điểm mới trồng.
Đó cũng là cách tôi nhìn hầu hết các hạng mục trong một dự án.
Một khung kết cấu bằng tre không chỉ có nhiệm vụ chịu lực. Nếu được tính toán ngay từ đầu, chính kết cấu ấy sẽ trở thành vẻ đẹp của nội thất. Chỉ cần bổ sung ánh sáng phù hợp là không gian đã hoàn chỉnh mà không cần thêm nhiều lớp vật liệu trang trí. Công trình vì thế nhẹ hơn, chân thật hơn và tiết kiệm được cả chi phí lẫn thời gian thi công.
Một ngọn đèn cũng vậy.
Nếu đặt đúng vị trí, nó không chỉ chiếu sáng một căn phòng. Ánh sáng ấy có thể đồng thời làm nổi bật kết cấu kiến trúc, đủ dịu để tạo cảm giác ấm cúng bên trong, đủ rộng để soi sáng hiên nhà hay lối đi bên ngoài. Chỉ một lựa chọn đúng, nhưng mang lại nhiều giá trị khác nhau.
Tôi vẫn nghĩ rằng, điều thú vị nhất của thiết kế không nằm ở việc tạo ra thật nhiều hạng mục, mà là làm cho mỗi hạng mục đều phát huy được nhiều vai trò nhất có thể.
Một khu vườn không chỉ để ngắm.
Một mái hiên không chỉ để che nắng.
Một hồ nước không chỉ để phản chiếu bầu trời.
Một khoảng sân không chỉ để đi qua.
Nếu chịu khó quan sát và suy nghĩ thêm một chút, gần như mọi chi tiết đều có thể tạo ra nhiều giá trị hơn chúng ta vẫn nghĩ.
Có lẽ vì vậy mà khi bắt đầu một dự án, tôi không chỉ hình dung công trình sẽ như thế nào vào ngày khánh thành.
Tôi thường tự hỏi:
Hai năm nữa nơi này sẽ thay đổi ra sao?
Mười năm nữa những hàng cây sẽ che bóng đến đâu?
Hai mươi năm nữa, khu vườn sẽ tự vận hành được bao nhiêu phần trăm?
Và năm mươi năm sau, điều gì ở đây sẽ có giá trị hơn hôm nay?
Theo tôi, một công trình chỉ đẹp vào ngày khánh thành thì vẫn chưa đủ. Điều người thiết kế cần làm không chỉ là tạo nên một công trình đẹp, mà còn phải tạo điều kiện để nó biết thở, biết lớn lên cùng thời gian, cùng những hàng cây, cùng khu vườn và cùng cả hệ sinh thái xung quanh. Để rồi nhiều năm sau, khi quay trở lại, vẻ đẹp ấy không cũ đi mà trưởng thành hơn, hài hòa hơn và có nhiều giá trị hơn so với ngày đầu tiên.
Đó cũng là lý do tôi luôn tin rằng, thiết kế không kết thúc khi công trình được bàn giao.
Thật ra, đó mới chỉ là ngày đầu tiên của một hành trình rất dài.